Ағзада жетіспегенде тері ауруы дерматит пайда болады

Дерматит – деп қоршаған ортадан физикалық және химиялық ықпалдардың тікелей әсер еткен жерлерінде ғана дамитын тері қабынуын айтады.Бұл ықпалдардың жалпы организмге әсер етулерінен пайда болатын терінің салдарлық бүліністерін дерматоздар дейді.

Дерматиттердің этиологиясы мен патогенезі. Дерматит механикалық және физикалық (қажалу, қасыну, баздану, ыстық немесе суық температуралар, электр қуаты, ультракүлгін сәулелер, иондағыш радиация), үй тұрмысында және өндірістік жағдайларда кең тараған химиялық (қышқылдар, сілтілер, никель, скипидар т.с.с.) ықпалдардан дамиды. Дерматит қарапайым және аллергиялық болып ажыратылады. Қабыну туындататын ықпалдың әсерінен барлық адамдарда бірдей дамитын дерматитті қарапайым дерматит дейді. Ал, қабыну туындататын ықпалға иммундық сезімталдығы көтеріңкі адамдарда аллергиялық дерматит пайда болады.

Қарапайым дерматит эпидермис жасушаларын уытты заттардың тікелей бүліндіруінен бірден дамиды. Бұл кезде оларда некробиоздық өзгерістер пайда болады. Аллергиялық дерматит сенсибилизация дамуына әкелген қоздырғыш қайталап әсер еткеннен кейін 5-6 күннен кейін немесе бірнеше апта ішінде байқалады. Бұл жағдайларда дерматиттің дамуы сезімталдығы көтерілген Т-лимфоциттердің және макрофагтардың қатысуымен дамитын аллергиялық серпілістердің IV-түрінің патогенездік жолымен болады.

Аллергиялық дерматит дамуына әкелетін көптеген химиялық заттар, тері нәруыздарымен байланысқаннан кейін ғана толық антигенге айналатын, гаптендерге жатады. Бұл кезде лейкоциттердің функциялық белсенділігі көтеріледі. Дерматиттің даму қарқыны организмнің иммундық реактивтілігінің бұзылыстарына байланысты болады. Аллергиялық дерматиттің ошағында және оның айналасында ауыру сезімі және жылуды сезетін сезімталдық азаяды, тұрақты электр қуатына терінің кедергілік қасиеті және қылтамырлардың төзімділігі төмендейді, мүйізгек қабаттың өткізгіштігі артады. Кейде дерматит даму алдында организмнің қорғаныстық серпілістерін азайтатын әртүрлі дерттер (тұмау, тонзиллит т.б.) болған жағдайларда ол тез арада және өте қарқынды түрде өтеді. Организмде сенсибилизация дамуына:

● аллергиялық серпілістерге тұқым қуалайтын бейімділік;

● эпителийдің мүйізгек қабатының тұтастығы бұзылуы;

● терінің тосқауылдық қызметін бұзатын, аллергендерге өткізгіштігін арттыратын тері бетінің сілтілік қасиет қабылдауы;

● атмосфералық ауаның температурасы мен ылғалдылығы көтерілуі — қолайлы ықпал етеді.

Қабыну туындататын зат, терінің белгілі жеріне ғана әсер еткеніне қарамай, тұтас терінің сезімталдығын көтереді. Жорамалданған химиялық аллергенге терінің көтеріңкі сезімталдығын анықтау үшін сол аллергенмен сынамалар жасалынады.

Дерматиттер өту қарқыны бойынша жіті, жітілеу және сүлде болып ажыратылады.

Қарапайым дерматит тітіркендіргіш әсер еткен жерде ғана шектеліп, айналасына тарамайды. Тітіркендіргіштің әсері тоқталғаннан кейін қабыну біртіндеп жоғалады. Аллергиялық дерматит аллергенмен жанасу тоқтамаған жағдайда біртіндеп экземаға айналады, айналасына және терінің басқа бөліктеріне жайылады. Терінің бастапқы ошақтан алыс жерлерінде екіншілік аллергиялық бөртпелер пайда болады, қабыну ұзаққа созылатын және қайталанатын сүлде түрге ауысады. Экземалық үрдістердің қайталануы дерт туындатқан аллергеннің әсері тоқталғаннан кейін де пайда болуы мүмкін.

Дерматиттердің жіктелуі.Пайда болу себептеріне қарай:

● физикалық ықпалдардан дамитын дерматиттер; ол өз алдына:

√ механикалық немесе жарақаттық;

√ сәулелік;

√ электр қуатынан дамитын;

√ ыстық немесе суық температурадан дамитын — болады;

● химиялық ықпалдардан дамитын;

● өсімдіктердің әсерінен дамитын – болып ажыратылады.

Механикалық ықпалдардан дамыған дерматитті жарақаттық дерматит деп атайды. Ол терінің қажалуынан, мүйізгектенуінен, базданудың кейбір түрлерінен, сонымен қатар бала емізетін әйелдерде емшек ұшының жарылуынан байқалады. Терінің шектелген бөліктерінің қажалуы тар аяқ киіммен, белдікпен, протезбен т.с.с. ұзақ қысылуынан немесе үйкелуінен дамиды. Жіті қажалудың нәтижесінде терінің шектелген қызаруы мен ісінуі, қажалған жердің қызуы және ауырусынуы болады. Егер әсер еткен ықпал созыла берсе, онда қызарған жерде дөңгелек немесе әртүрлі пішінді, ішінде таза сірнелі немесе қан араласқан сірнелі жалқығы бар, күлдіреуік пайда болады.

Жер қазатын адамдарда, киім тігетін шеберлерде, етікшілерде, шаштараздарда алақанның терісі жұмыс істейтін құралдармен немесе аяқ терісі тар аяқ киіммен ұзақ үйкелуінен мүйізгектену(гиперкератоз) дамиды. Мүйізгектену адамның кәсібіне қарай әртүрлі жерлерде орналасады. Мәселен, ағаш шеберлерінде алақан мен саусақтардың терісінде, етікшілерде тізе терісінде, скрипка тартатындарда сол қолдың саусақ ұштарында және иекте т.с.с. Бұл кезде тері мен оның мүйізгек қабаты қалыңдап, гиперкератоз дамуынан қалыпты терінің бетінен жоғары шығып тұрады.

Тері және тұтас организм бөліп шығараратын сұйықтардың көптігінен терінің өзара үйкелетін беттерінде және оның қатпарларында дамитын суланып қабынуды базданудейді. Баздануға теріден көптеп тер және майлардың бөлінуі, несепті ұстай алмау, әйелдерде ақкір көптеп шығарылуы әкеледі. Башпайлардың арасы, шаптың қатпарлары, қолтық асты, емшек асты, толық адамдарда іш терісі мен мойын қатпарлары терлеуден қызарып, базданады және жарылып сызаттанады. Ауыр жағдайларда эпидермистің мүйізгек қабаты сыдырылып, суланып тұратын үлкен жалақ жаралар пайда болады. Жаңа туған нәрестелерде зәрі мен нәжісі жаялықпен үйкеленуінен алғашқы күндері сандарының ішкі жақ және бөксесінің, шабының терісі базданады. Осыдан дамитын дерматитті жаялықтан дамыған дерматит дейді. Оған артынан екіншілік жұқпалар қосылады. Эксудаттық диатезбен, аллергиялық дерматозбен, диспепсиямен ауыратын жас балаларда баздану жиі байқалады.

Баздану артынан жұқпалармен (жиі стрептококктармен, кейде кандида түрлес майда саңырауқұлақтармен) ушығады. Кейін жұқпаланған баздану микробтық экземаға ауысуы мүмкін.

Емшек ұшының жарылуы әйел босанғаннан кейін алғашқы күндері және айлар ішінде байқалады. Ол әртүрлі себептерден дамиды. Солардың ішінде емшек ұшы терісінің нәзіктігі, бала емізу кезінде емшек ұшын дұрыс күтпеу т.б. жағдайлар маңызды. Емшек ұшының жарылуы жұқпалармен ушығуынан оның ісінуі, қызаруы, жаралардың пайда болуы байқалады. Жарылу терең қабаттарға жетуінен емшек ұшының қанауы болады. Жарылуға жұқпалар қосылуы артынан мастит дамуына әкеледі.

Сәулелік дерматиттер ультракүлгін, иондағыш сәулелердің әсерлерінен дамиды. Олардың пайда болуы бұл сәулелердің әсер ету ұзақтығынан, оларға терінің даралық сезімталдығынан байланысты болады. Күн сәулесіне күюден 2-4 сағаттан соң тері жайылып қызарады және ісінеді, адам күйген терінің қызуы мен тырысуын сезінеді. Ауыр жағдайларда қабынған теріде, ішінде сірнелі немесе қан араласқан сірнелі жалқыққа толған, күлдіреуіктер пайда болады. Артынан олар жарылып, ауыратын жалақ жараларға айналады. Осындай жағдай ультракүлгін сәулелер шашырататын өндірістік жағдайларда да болады.

Рентген, альфа-, бета-, гамма- және нейтрон сәулелерінен радиациялық дерматит дамиды. Балалардың терісі ересек адамдарға қарағанда, әйелдердің терісі еркектерге қарағанда сезімтал келеді. Бұл сәулелердің әсерінен мойынның, қолтықтың және шаптың терісі, кеуде мен беттің терісіне қарағанда, тезірек бүлінеді. Иондағыш сәуленің қарқыны тым артық болғанда дерматит тез пайда болады және ұзаққа созылады. Бұл сәулелердің әсерінен шаш түседі, тырнақтың бүліністері байқалады. Терінің бүліністері қызарумен (эритемамен), үлкен терең күлдіреуіктердің пайда болуымен, жұқпалардың қосылуынан іріңдеуімен және некроз дамуымен көрінеді (-сурет).

>

Электр қуатынан дамитын дерматит екі жағдайда пайда болуы мүмкін. Біріншісі дененің электр өткізгішімен тікелей түйісуінен, екіншісі электр доғасының жалыны әсер етуден. Соңғы жағдайда өте ыстық температураның әсерінен ауыр күйік дамиды.

Бірінші жағдайда түйісетін электр жарақатынан электр дәрмені денеге кіріп шығатын жерлерінде теріде электр таңбалары пайда болады. Олар ақсұр немесе ақсары түсті тығыз қабыршақтар түрлерінде көрінеді.

-сурет. Иондағыш сәулелердің әсерінен дамыған дерматит, ойық жаралық-некроздық сатысы.

Электр таңбасының сыртқы пішіні электр өткізгішінің пішініне сәйкес келеді. Бұл таңбаларда ауыру сезімі және олардың айналасында қызару байқалмайды. Қабыршықтардың айналасында кейде эпидермистің теріден ажырауы болады. Электр ұшқындарының әсерінен шектелген күйік ошақтары пайда болады.

Найзағай түсуінен денеде, тері тамырларының салдануынан, ағаш бұтақтарына ұқсаған қызыл жолақтар пайда болады. Электр қуатының кернеуі 1000 вольттан асқанда III-IV дәрежедегі ауыр күйіктер дамиды. Электр жарақатына тән құбылыс болып, теріге ыстық температураның әсерінен газдық күйге ауысқан металдардың теріге еніп кетуі есептеледі. Электр қуатынан дамыған дерматит кезінде қан тамырларының кеңеюі болмайды, терінің сыртқы қабаттарында олар қан қатпаларымен бітеледі. Бұл кезде электр ағымы өте сала терінің жүйкелері ауыр өзгерістерге ұшырайды. Жүйке талшықтары біртекті затқа айналып, ыдырайды және толығынан жоғалып кетеді.

Ыстық немесе суық температуралардан дамитын дерматиттеркүйік және үсік кездерінде байқалады. Бұл ықпалдардың әсерінен қабыну дамуынан оның медиаторлары (гистамин, серотонин, брадикинин, простагландиндер т.б.) қан тамырларын кеңітеді, олардың қабырғаларының өткізгіштігі көтеріледі. Содан күйік және үсік терінің қызаруымен, күлдіреуіктердің пайда болуымен және некроз дамуымен сипатталады.

Химиялық дерматиттер әртүрлі химиялық заттардың теріге тікелей әсерлерінен дамиды. Бұндай химиялық заттар киім тігуге арналған жасампаздық жолмен алынған талшықтарда, әсемдік бұйымдарда, кір жуатын ұнтақтарда, бояуларда, дәрілерде және өндірістік жағдайларда кездеседі. Соғыс кездерінде қолдануға қауіп төнетін теріні талаурататын улы заттар (иприт, люизит т.б.) теріде жайылған эритема, майда күлдіреуіктер және ойық жаралық-некроздар пайда болуымен көрінетін қабынулар дамытады.

Кәсіби дерматиттер қарапайым және аллергиялық түрлерде болады. Қарапайым дерматиттер бейорганикалық және органикалық қышқылдардың, сілтілердің, органикалық еріткіштердің (ацетон, бензин,, керосин, хлороформ, толуол, ксилол т.б.) тікелей теріге әсер етулерінен дамиды. Қышқылдар мен сілтілердің әсерлерінен қабыршықтанумен көрінетін коагуляциялық некроз байқалады. Бұл қабыршықтар сыдырылғанда орнында ойық жара пайда болады. Артынан ол тыртықтанып бітеді. Еріткіштердің ұзақ әсер етуінен тері құрғайды, түлейді және жарылады. Кейде бұлар организмнің сенсибилизациясын туындатады. Күшті аллерген болып скипидар есептеледі. Аллергиялық дерматит құрамында VI-валентті хром бар цементпен жұмыс жасағанда пайда болады. Ол тез арада экземаға ауысады. Никельдің қоспалары терінің сезімталдығын көтереді. Содан аллергиялық жанасулық дерматит дамиды.

Дәрі-дәрмектерді теріге жағудан науқас адамдарда, медицина қызметкерлерінде, дәрі-дәрмек өндірістерінде істейтін жұмысшыларда жанасулық дерматиттер байқалады. Олар аллергиялық серпілістердің сезімтал Т-лимфоциттер мен макрофагтардың қатысуымен өтетін IV-түрінің патогенездік жолымен дамиды.

ағзада жетіспегенде тері ауруы дерматит пайда болады

— сурет. Стрептомициннің әсерінен дамыған аллергиялық дерматит.

Кейде антибиотиктерден дамыған аллергиялық дерматит ауыр түрде, қатты қышынумен, есекжем, анафилаксиялық сілейме дамуымен қабат-тасады. Новокаин, сынап қосындылары, хинин, сульфаниламидтер, антибиотиктер т.с.с. дәрілердің әсерінен дерматиттер жиі дамиды. Теріге бірнеше мәрте йод тұндырмасын жағудан күйік пайда болып, қарапайым дерматит дамуы байқалады.

Әсемдік бұйымдарды (шаш, кірпік, тырнақ бояулары, ерінге жағатын помада, иіс судың кейбір түрлері т.б.), кір жуатын ұнтақтарды пайдаланғанда, өсімдіктерді жәндіктердені және зиянды майда саңырауқұлақтардан қорғайтын хлорорганикалық заттарды (дихлорди-фенилтрихлорэтан, гексахлоран, симазин т.б.) қолданғанда терінің аллергиялық қабынулары пайда болуы мүмкін. Бұл кездерде де теріде эритема, ісіну, эксудация дамуы байқалады. Хлорорганикалық заттарды бірнеше қайталап қолданудан дерматит экземаға ауысады.

Өсімдіктерден дерматит дамуы теріге өсімдіктің химиялық ықпалы физикалық (күн сәулесі, үйкеліс сияқты) ықпалдармен қосарласып әсер етуінен болады. Қалақай т.б. өсімдіктердің химиялық заттары теріні тікелей күйдіреді. Басқа өсімдіктердің химиялық заттары сезімталдығы жоғары теріде қабыну туындатады. Кейбір өсімдіктер терінің күн сәулесіне сезімталдығын көтеріп (фотосенсибилизаторлар болып), фотофитодер-матиттер дамытады.

Бұл дерматиттердің көріністері біріне-бірі ұқсас болып келеді. Тері қызарып, қатты қышыйтын және қыздыратын қышыма бөртпелер пайда болады. Қайта-қайта қасудың нәтижесінде оларға екіншілік жұқпалар қосылады.

Дата добавления: 2015-05-05; просмотров: 3464;

ПОСМОТРЕТЬ ЕЩЕ:

testent.ruPage3807.03.2017

Шпаргалка по биологии для казахских школ на ЕНТ 2012

+10 градуста өне бастайтын өсімдік: Күнбағыс

+1-5 градуста өне бастайтын өсімдік: Бидай

+15 градуста өне бастайтын өсімдік: Қияр

«Ас қорыту мүшесі» деп аталатын органоид:лизосома

«Жоғары жүйке қызметінің физиологиялық негізін салушы»деген ұғымды ұсынды:Павлов

«Зоология философиясы»еңбегінің авторы:Ж.Б.Ламарк

«Өсімдіктану»оқулығын жазған ғалым:Күдерин

«С» дәрумені:орамжапырақ,лимон,тұздалған қырыққабат,қызанақ,пиязда болады

«Санитар»қоңыз:көмбекей

«Семей ядролық сынақ полигонын жабу туралы»жарлығына қол қойылды:1991ж.тамыздың 29-да

«Табиғи жүйе», «ботаника философиясы»еңбектерінің авторы:К.Линней

«Табиғи сұрыпталу»теориясының авторы:Дарвин

«Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі ұқсас қатарлар»заңын ашқан:Н.Вавилов

«Тіркесті тұқым қуалау»заңын ашқан ғалым: Т,Морган

1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері-17,6 кДж

1 гр көмірсу молекуласы ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері: 17,6 кДЖ

1 гр май ыдырағанда бөлінетін энергия-38,9 кДЖ

1,5 тоннадан артық салмақ көтеретін сүйек-Ортан жілік.

12-16 жас аралығында даму кезеңі: Жасөспірім

15 жылдық алма ағашының саба-ғында неше кам-бий сақинасы бо-лады: 15

150 млн. жыл бұрын тіршілік еткен құстардың арғы тегі-Көнеқұс

15-14млн жыл бұрын тіршілік еткен, ең алғашқы адамдардың арғы тегі:дриопитектер

1-5ºС температурада өнеді-Бидай

1665 жылы алғаш рет өсімдік қабығының жұқа кесіндісін микроскоппен көрген-Роберт Гук

1665 жылы голландиялық ғалым ван Левенгук жасаған ұлғайтқыш құрал-Микроскоп.

1735 жылы адамды сүтқоректілер класы приматтар тобына жатқызған ғалым-К. Линней

1831ж.өсімдік жасушасының ядросын ашты:Броун

1838-1839 жж. жасуша теориясын негізін қалап, қортынды берді-М.Шлейден және Т.Шванн

1839ж.жасушаның ішіндегі сұйықтықты протоплазма деп атаған:Пуркине

1844ж. «көмірсу»терминін енгізген:Шмид

1858ж. «әрбір жасуша өзіндей жасушаның бөлінуі арқылы пайда болады»деді:Вирхов

1862ж И.М. Сеченов қандай ірі жаңалық ашты: Орталық жүйке жүйесіндегі қозу мен тежеуді ашты

1863 жылы баспадан кітап болып шыққан «Ми рефлекстері» ғылыми еңбектің авторы-И.М. Сеченов

1870-1880 жылы ұсақ ағзалар бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеді-Луи Пастер

1870жылы лейкоциттердің ядросынан нуклеин қышқылын тапқан:Мишер

1882 ж. адамның өкпесінде туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды анықтады-Р.Кох

1892 жылы вирусты ашқан ғалым-Д.И. Ивановский

1892 жылы темекі теңбілін зерттеп, вирусты ашты-Д.И.Ивановский

1892ж жасушасыз ағза-вирустарды ашқан ғалым: Д.И. Ивановский

1920-1930 жылдары «Өсімдіктану» оқулығын жазған ғалым-Ж.Күдерин

1922 жылы тіршіліктің Жер бетінде шығу тегінің табиғи теориясын тұжырымдады-А.И.Опарин.

1922 жылы шығарылғын “Жануарлар” оқу құралының авторы-Х. Досмұхамедов

1931ж.электрондық микроскопты ойлап тапты:Деввиссон мен Калбек

1938 жылы В.А. Селевин Бетпақдала өңірінен тапты-Жалманды

1г. көмірсу ыдырағанда бөлінетін энергия-17,6 кДж

1кг май тотығып ыдырағанда түзілген су: 1,1кг

1мм3 қанда эритроцит саны-бес млн-ға жақын

1см куб спермада қаншаға дейін сперматазоидтар болады: 100ден-2000 ға дейді.

2 топқа жататын адамның қанын құяды:4 және 2

20-30 метр тереңдікте өсетін балдыр-Ламинария

225 млн. жыл бұрын тіршілік еткен құстардың арғы тегі-Ілкіқұс

25-14 млн жыл бұрын тіршілік еткен, ең алғашқы адамдардың арғы тегі-Дриопитектер

3000 жылдан бері мақта шаруашылығымен шұғылданған ел-Үндістан.

45-50 жастағы адам қандай қашықтықта жақ-сы көретіндігін белгілеңіз: 33 см

4-7 жас аралығында даму кезеңі-Балалық (естияр).

6-10см тереңдікте себілетін тұқым:жүгері

Aгроценоздарда-тыңайтқыш қолдан беріледі.

Aгроценоздың биогеоценоздан айырмашылықтары-қосымша энергия жұмсауы.

Aдам бауырының қызметі-майды қорытатын өт бөлу.

Aдамның кез-келген белгілерінің бірнеше ұрпақ бойы тұқым қуалау сипатын зерттеу әдісі-генеалогиялық.

Aдамның көруі, аузының сілемейлі қабығының зақымдануына әсер ететін Bитамин-B2

Aлғаш рет эволюциялық ілімнің негізін қалаушы :Ж.Б.Ламарк

Aуру тарататын микроорганизмдердің асқорыту жолдарына түсуі-тағаммен.

Aуыз мүшесі кеміргіш буынаяқтылар-қоңыздар, шегірткелер.

D дәрумені сақтандыратын ауру-Мешел.

Hобель атындағы сыйлықтың иегері ас қорыту процесін зерттеген орыс ғалымы-И.П.Павлов.

II топқа жататын адамға келесі қан тобын құяды-I және II

А витамині:ақшам соқыр

А,Лавераның безгек паразитін ашқан жыл:1880

А.Лаверанның безгек ауруын қоздыратын паразитті ашқан жылы-1880

Абиотикалық фактор бұл- сыртқы ортадағы судың, ауаның құрамы

Абиотикалық фактор: Жарық, температура

Авитаминоз болу себебі:Дәрумен-нің жетіспеген-дігінен же жоқтығынан

Австралия фермерлерін үлкен шығыннан алып қалған көбелек: Кактус огневкасы

Австралопитектердің қаңқа қалдықтары табылған аймақ-Оңтүстік Африка.

Австролипитектің пайда болуы:кайнозой

Автотомия дегеніміз-Өздігінен құйрығын үзу.

Автотрофты ағзалар тізбегі-мақта, күріш, алма ағашы

Автотрофты жасушалардың гетеротрофты жасушадан айырмашылығы:пластидтерінде

Автотрофты қоректенетін ағзалар-Өсімдіктер.

Автотрофты организм-Балдыр

Агрономиялық әдіске жатпайды-канал салу

Агроценоз-бұл-егістік жерлер

Агроценозға жататын:жасанды егістік

Агроценоздарда қоректік тізбектің міндетті бөлігі-Адам.

Агроценоздар-Жасанды биогеоценоздар.

Агроценоздың биогеоценоздан айырмашылықтары-Қосымша энергия жұмсауы.

Агроценоздың табиғи биоценоздан айырмашылығы-Қоректену тізбегі қысқа.

Агроцеоздарда қоректік тізбектің міндетті бөлігі: Адам

Ағаш діңінің су өткізгіш бөлігі-Сүрек.

Ағаш қабығына, тасқа жабысып өсетін қынаның түрі: Қабыршақты,қас-пақты

Ағаш сабағы жуандап өсетін қабат: Камбий

Ағаш сабағында өсетін паразит саңырауқұлақ-Діңқұлақ

Ағаш сүрегін бүлді-ретін ағашқұлақ орман шаруашылығына, бақтар мен парк-терге үлкен зия кел –тіреді,ағаштар қа-лай зақымданады: Споралары арқы-лы

Ағаш сүрегін зақымдайтын паразит саңырауқұлақтар-ағашқұлақ.

Ағашқұлақ (трутовик) саңырауқұлағының ағаштарды зақымдауы-спораларымен

Ағашқұлақ ағаштарға қандай зиян келтіреді: Діңінде қуыстар пайда болып, сүрегін ыдыратып тез опырылғыш етеді

Ағашқұлақ саңырауқұлағымен зақымданған ағаштың сүрегі-сүрегі үгілгіш, опырылғыш болады

Ағашқұлақ саңырауқұлағының же-місті денесі ағаш діңіне қанша уақыттан кейін да-мып жетіледі: Бірнеше жыл өткенде

Ағашқұлақ саңырауқұлағының жемісті денесінің басқа саңырауқұлақтан айырмашы-лығы: Жемісті денесі тұяққа ұқ-сайды, әрі өте қатты

Ағашқұлақ саңы-рауқұлағының спо-ралары ағаш сүре-гіне қалай түседі: Ағаш қабығының зақымданған жерінен

Ағашқұлақ(трутовик)саңырауқұлағының ағаштарды зақымдауы:спораларымен

Ағашта камбийден кейінгі қабат: Сүрек

Ағаштардың сабағында өсетін паразит саңырауқұлақ-Діңқұлақ

Ағаштардың тамырларымен симбиоздық тіршілік ететін саңырауқұлақтар-Қайыңқұлақ.

Ағаштың діңіне, тасқа жабысып өсетін қына-Қабық тәрізді

Ағза денесінде паразиттік жолмен тіршілік ететін жәндіктер-Эктопаразиттер.

Ағза жасушасында жынысты жолмен өсіп-өнетін ген болады ма: Иә

Ағза зертханасы деп аталады-Бауыр

Ағза қызметінің реттелу жолдары: Жүйке-гуморольдық

Ағза мен мүшелердің пішінін, құрылысын зерттейтін ғылым:Анатомия

Ағза мен сыртқы орт арасында жүретін барлық хи-миялық реакция-лардың жиынтығы: Заталмасу

Ағза мүшелерінің қызметін зерттейтін ғылым-Физиология

Ағза үшін тыныс алудың маңызы: Органикалық қосылыстардың ыдырап ,тотығуы үшін

Ағзаға әсер етуші өлі табиғат жағдайы-Бейбиотикалық (абиотикалық).

Ағзада … дәрумені жетіспегенде тері ауруы дерматит пайда болады– Н

Ағзада болатын қанның мөлшері-4,5-5 л

Ағзада енді қайта пайдаланбайтын зат алмасудың соңғы өнімдері-Ыдырау өнімдері

Ағзада жетіспегенде “мешел” ауруы пайда болатын дәрумен-D

Ағзада жұқпалы аурулардан кейін түзілетін иммунитет: Жүре пайда болатын.

Ағзада зәр түзіледі-Бүйректе.

Ағзада мүшелер қызметінің гормондар арқылы реттелуін … деп аталады-Гуморальдық реттелу

Ағзада оттегінің сіңіріліп, көмірқышқыл газының сыртқа шығарылуы-Газалмасу

Ағзада парат-гормон жетіспесе: Фосфордың мөлшері артады, кальций азаяды

Ағзада түзілетін әр түрлі зиянды заттар төменгі күйінде болады: Қатты,сұйық ж/е газ

Ағзадағы диссимилияция процесінде өнімдері мен артық заттар қай мүше арқылы шығарылды: Бауырдан басқасы

Ағзадағы ең ірі сүйек-Ортан жілік

Ағзадағы зат алмасу дегеніміз: Ағзаға қорек заттың түсуі же керексіз заттың шығарылуы

Ағзадағы заттардың ыдырауы-диссимиляция

Ағзадағы зәр жиналады-Қуықта.

Ағзадағы көмірсудың қызметі: Энергетикалық

Ағзадағы күрделі биологиялық сүзгіш-Бүйрек

Ағзадағы қажетсіз заттар сыртқа шығарылмаса: уланады

Ағзадағы мүше дегеніміз-Белгілі құрылысы бар, үйлесімді қызмет атқаратын дене бөлігі.

Ағзадағы негізгі энергия көзі-көмірсу

Ағзадағы өттің қызметі-Майды қорытуға көмектеседі.

Ағзадағы тіршілік құбылыстарын және мүшелердің қызметін зерттейтін ғылым-Физиология

Ағзадан жоғары биологиялық жүйе-Популяциялық.

Ағзадан несеп арқылы қандай зат шығарылмайды: Көміртегінің қос тотығы

Ағзалар жүйесіндегі негізгі құрылымдық өлшем бірлігі: Түр

Ағзалар мен популяциларға сан алуан сыртқы орта факторының әсерін зерттейтін экология бөлімі: Аутазкология

Ағзаларға жіктеу кезінде туыстық екі атау беру-Қосарлы атаутізім.

Ағзаларда әр түрлі жергілікті тіршілік жағдайларына сәйкес алуан түрлі бейімділіктердің пайда болуы-Идиоадаптация.

Ағзалардың бейімделушілігі салыстырмалы сипатта болады,себебі: кезкелген адаптация белгілі жағдайда ғана пайдалы

Ағзалардың белгілі бір ортаға өзінің тіршілігін сақтап бейімделуі ол …-табиғи сұрыпталу.

Ағзалардың бірдей тіршілік ортасының бірдей тіршілік жағдайларына көшкен кездегі ұқсас белгілерінің дамуы-Конвергенция

Ағзалардың жеке дамуы:Онтогенез

Ағзалардың кей-біреуіне өзге жан-уар түрінің денесі немесе солардың мекен ортасы: Пәтерлестік

Ағзалардың қосарланған атауын-қосарлы атаутізімді ғылымға енгізді-К.Линней

Ағзалардың нақтылы орта жағдайына аз-аздап,жеке бейімделуі макроэволюцияның мына бағытына жатады:Идиоадаптация

Ағзалардың оттегін сіңіріп , көмірқышқылы газын сыртқа шығаруы-газ алмасу.

Ағзалардың өз ата-енелерінен айырмашылығындағы ортак қасиеті-өзгергіштік

Ағзалардың өз ата-тектеріне ұқсау же кейбір белгілерін өз ұрпақтарына беру қасиеті: Тұқымқулаушылық

Ағзалардың өзге түрді тіршілік орны ретінде ғана емес,тұрақты қоректену көзі ретінде де пайдаланады. арамтамақтық

Ағзалардың тіршілік етуіне әлдеқайда қолайлы жағдай туғызатын фактор қалай аталады: Оптимальді фактор

Ағзаның зиготадан бастап қартайып өлуіне дейінгі дамуы қалай аталады: Онтогенез

Ағзаның иммунитетке жауап беру реакцияларын зерттеген орыс ғалымдарының қайсысы: И.М.Мечников

Ағзаның ішкі ортасына жатпайтын: Жұлын-ми сұйықтығы

Ағзаның «реакция ережесі» дегеніміз не: Генотиппен анықталған белгілердің түрленіп өзгеруінің шегі

Ағзаның антидене түзу қабілеті ағзаны немен қамтамасыз етеді: Иммунитет

Ағзаның арнаулы қызмет атқару жүйесі туралы теория жасаушы, ағзаның өзін-өзі реттеу идеясын дамытушы академик: Павлов И.П

Ағзаның ауру қоздырғыштарын қабылдамайтын қасиеті:-Иммунитет

Ағзаның ауруға төзімділігін нашарлатады-аз қимылдау

Ағзаның гуморальдық реттелуіне қатысатын ұлпа-дәнекер.

Ағзаның гуморальді реттелуі дегеніміз: Медиатор мен иондардың қанға жететін гормонның есебінен реттелуі

Ағзаның жаңа белгілерге ие болу қасиеті-өзгергіштігі

Ағзаның жасушаларынан органикалық заттарды сорып қоректенетін бактериялар-Паразиттер

Ағзаның жұқпалы ауруларға қарсы тұру реакциялары: Антидененің түзелуі

Ағзаның иммундық қасиеті … гормоны жетіспегенде пайда болады-Тимозин

Ағзаның иммундық қорғаныш қызметін қамтамасыз ететін: Қанның ерекше ақуызды заты-антиденелер

Ағзаның иммунитет жүйесін құрайтын қан компоненті-Лейкоцит.

Ағзаның қорғану реакциясы Фагацитоз

Ағзаның өсуін реттейтін гормонды бөлетін без: Гипофиз

Ағзаның сыртқы ортамен байланысы-Жүйке жүйесі арқылы.

Ағзаның тіршілік ету қабілетін төмендететін фактор-Шектеуші.

Ағзаның тіршілік ортасының жағдайына бейімделуі байланысты-жүйке жүйесіне

Ағзаның тіршілік процестеріне жұмсалатын қуатты “ өндіретін” жасушаның “энергия станциясы”-Митахондрия.

Ағзаның тітіркендіргішке жауап реакциясы-Рефлекс.

Ағзаның тітіркендіргішке жүйке жүйесі арқылы қайтаратын жауабы-Рефлекс.

Ағзаның ішкі қуыстарында орналасқан мүшелер: Ішкі мүшелер

Ағзаның ішкі ортасы бола алады: Қан, ұлпалық сұйықтық, лимфа, цереброаркалық сұйықтық

Ағзаның ішкі ортасы, дене температурасы, тынысалу, қан қысымының тұрақты болуы-Аралық миға байланысты

Ағзаның ішкі ортасы: Лимфа

Ағзаның ішкі ортасы-Қан,лимфа,ұлпа сұйықтығы

Ағзаның эволюциясында көбею формаларының қайсысы ең соңынан дамыған: Жынысты

Адам «ақшам соқыр» ауруы кезінде-Кешкі уақытта заттарды ажырата алмайды

Адам «Алып» ауруына қай гормонның көп бөлінуінен ұшырайды: Өсу

Адам 1 минутта неше рет тыныс алып, дем шығарады-16-18 рет.

Адам абайсызда алы-шұқырлы жерден аяғын ыңғайсыз басудан болады: Сіңірдің созылуы

Адам ағзасы мүшелері қызметіне қарай бөлінеді– 12 мүшеге

Адам ағзасы ненің есебінен жылынады: Күннің

Адам ағзасы температурасының тұрақтылығы неге қатысты:метаболизм есебінен

Адам ағзасына су мен тағамның құрамына йод жетіспегенде-Алқым ісу

Адам ағзасында “A” дәрумені жетіспесе-ағзаның өсуі баяулап, көздің көруі нашарлайды.

Адам ағзасында “D” дәрумені жетіспесе-сүйектер қисайып, ондағы тұздардың мөлшері азаяды, іші үлкен болады.

Адам ағзасында ас толығымен қортылады-Аш ішекте

Адам ағзасында Д витаминін синтездеуге қатысатын сәулені белгілеңіз: Үльтракүлгін

Адам ағзасында қанша ұлпа бар:4

Адам ағзасында өт ыдыратады-майды

Адам ағзасындағы гормондардың ролі: Зат алмасу, өсу, даму

Адам ағзасындағы ас қорыту жолының жұқпалы ауруы-Қантышқақ (дизентерия).

Адам ағзасындағы бауырдың негізгі қызметі-Мүшелердің тіршілігінен пайда болған ағзадағыулы заттарды залалсыздандыру.

Адам ағзасындағы ең кіші жасушаларды көосетіңіз: Лимфоциттер

Адам ағзасындағы ең кіші жасушаларды көрсет:жүйке және лимфа жасушалары

Адам ағзасындағы ең үлкен асқорыту безі: Бауыр

Адам ағзасындағы ең ірі жасушаларды көрсетіңіз: Жұмыртқа және жүйке жасушалары

Адам ағзасындағы сүйектердің саны-200

Адам ағзасындағы сілекей безінің саны:3 жұп

Адам ағзасындағы ұлпа … топқа бөлінеді-4

Адам ағзасындағы хромосомалардың 21 жұбында бір жұп хромосома артық кеткен жағдайда туатын ауытқулар: Даун ауруы

Адам ағзасының қалыптасуы қанша жаста аяқталады: 22-25 жасқа жеткенде

Адам ағзасының құрылысын, қызметін және дамуын зерттейтін ғылым: Тәнтану

Адам әрекетінің ықпалы себепші болған фактор: Антропогендік

Адам бауырының қызметі-майды қорытатын өт бөлу.

Адам бұлшық етінде түзілетін ақуыз-Миозин.

Адам бүйрегінің массасы-150 г

Адам генетикасының қандай негізгі бірден-бір әдісін білесің: Генеологиялық

Адам демалуға болатын ауадағы оттегі мөлшері-21 %

Адам денесін қозғалысқа келтіретін-Сүйектер мен бұлшықеттер

Адам денесінде күн сәулесінің әсерінен түзіледі-Д дәрумені.

Адам денесіндегі буындар саны-230.

Адам денесіндегі бұлшықеттері ұрық жапырақшасынан қалыптасады-Мезодермадан

Адам денесінің жасушаларының пішіні-Әр түрлі

Адам денесінің сыртқы жабыны-Тері.

Адам жасушаның негізгі органоиды-ядро

Адам жасушаның энергия көзі-митохондрий

Адам жасушасында синтезделетін көмірсу-гликогенінің млекула құрамына: Глюкоза кіреді

Адам жасушасындағы жұп аутосом хромосомалар-23.

Адам жасушасының плазмалық жарғақшасы … түзіледі-Май мен нәруызды заттан

Адам жасушасының ядросындағы хромосом саны-46.

Адам және жануарлар жасушасында тері ауруын қоздыратын паразиттік жәндік-Лейшмания.

Адам жүрегінің тыныштық күйде минутына жиырылуы-70-75 рет

Адам клеткасының тіршілігі немен сипатталады: Органикалық заттардың тотығуы мен ыдырауынан

Адам көбеюіне тән емес: Гаметаларында 46 хромосома бар

Адам қай гормонның көп бөлінуінен ’’алып’’ ауруына ұшырайды-Өсу гормоны.

Адам қай жұқпалы аурумен ауырғанда иммунитеттен айырылады-СПИД.

Адам қай приматтардан пайда болуы мүмкін: Шимпанзе немесе Горилладан

Адам қаны қандай қызмет атқармайды:Қозуды беру

Адам қанының атқаратын қызметі:газ тасымалдау

Адам қаңқасы құралатын сүйектер саны-200.

Адам қаңқасындағы сүйектер саны-200-ден астам

Адам құлағының дыбыс толқынын қабылдау диапазоны-15-20 мыңГц

Адам мен жануар денесінде тіршілік етіп , ішектің сілемейлі қабықшасын зақымдайды: Дизентерия амебасы

Адам мен жануар жасушасында болмайтын қабықша: Жасунықты

Адам мен жануар мінез-құлығын зерттейтін ғылым: Этология

Адам мен жануарлардың мінез-құлығын зерттейтін ғылым-Этология.

Адам мен жануарлардың ішіндегі тіршілік етіп,ішектің сілемейлі қабықшасын зақымдайтын біржасушалы қарапайым жәндік-Дизентерия амебасы.

Адам мен үй жануарларында жұқпалы ауру тарататын кемірушілер: Кәдімгі атжалмандар

Адам несіз өмір сүре алмайды: Гипофиз алынып тасталса

Адам организміндегі судың жалпы көлемі:60%

Адам организміндегі судың жалпы көлемі-60%

Адам организміндегі ұлпалар саны-4.

Адам өкпе бөлігінің саны-2

Адам өкпесіндегі альвеолар саны-700 млн.

Адам өкпесіндегі өкпе көпіршіктердің негізгі атқаратын қызметі: Кеңеюі арқылы газалмасу жүзеге асырады

Адам өкпесінің орташа тіршілік сыйымдылығы: 3500 см куб

Адам өмірінің ұйқымен өтуі-Жартысы

Адам санының көбеюіне байленысты топырақ құнарлығының кемуі қандай апатқа әкеледі: Азық-түлік кризисі

Адам сыртқы ортада болып жатқан ақпараттардың … көзбен қабылдайды-80 – 90 % астамын

Адам температурасы көтерілгенде, жылу берілуде қай мүше қатысады: Тері

Адам тепе-теңдігі бұзылуы байланысты-мишыққа

Адам терісінің сыртқы қабатын құрайтын ұлпа:Эпителий.

Адам тыныс алуына қажетті газ-оттегі

Адам ұйқысы қанғанда-Минерал заттар көптеп бөліне бастайды

Адам ұрығында жүйке жүйесінің түзілуі басталады:үш апталық ұрығында

Адам ұрығының ана ағзасында дамуы қанщша айға созылады: 9 ай

Адам ұрығының дамуы қай қуыста жүреді: Жатыр қуысында

Адам үшін қауіпті буынаяқтылар-Қарақұрт, тарантул.

Адам үшін қауіпті, улы буынаяқтылар: Қарақұрт, бүйі, қыршаян

Адам шашының бұйра болу белгісі болжам бойынша-доминантты белгі, Жанұяда үш бала бар. Қызының шашы тік, ал екі ағасының біреінікі-бұйра, біреуінікі тік. Шешсінің шашы бұйра. Ал әкесінікі тік. Ата-аналарының геотиптері қандай:Шешесі-гетерезиготалы, әкесә- рецесссивті гомозиготалы

Адам іс әрекетінің арқасында биосфераның жаңа құрам бөлігі: Ноосфера

Адам эволюциясының негізгі факторы: Қоғамдық, Биологиялық

Адамға , Жануардар мен өсімдіктер әлеміне және қоршаған ортаға әсерін зерттеу мониторингі: Санитарлық-ұлылық

Адамға бөсір ауруын тудыратын жұмыр құрт-ішексорғы

Адамға бір тәулікте көмірсудың қажетті мөлшері: 500 гр

Адамға Энцефалит ауруын жұқтырушы кене: Тайга кенесі

Адамға,жануарлар мен өсімдіктер әлеміне және қоршаған ортаға әсерін зерттеу маниторингі-Санитарлық-ұлылық

Адамда белсенді жасанды иммунитет пайда болады: Жасанды иммунитет еккен соң

Адамда байқалатын көптеген тұқым қуалайтын аурулардың себебін хромосомада болатын өзгерістерге байланысты зерттейтін әдіс қалай аталады: Цитогенетикалық

Адамда болатын күрек тістің саны-8.

Адамда болатын қан топтарының саны-Төрт.

Адамда болатын сорғыш құрттың тудыратын ауруы:описторхоз

Адамда витамин жетіспеуінен болады: Авитаминоз

Адамда есту мүшесі қай жерде орналасады-Самай сүйегінің қуысында

Адамда есту мүшесі қайда орналасқан: Бассүйек қуысында

Адамда жұмыртқа клеткасымен қосылатын сперматозойд саны:1

Адамда құйрықтың болуын, денені қалын түк басуын және қосымша емшектің болуы аталады-Атавизм.

Адамда омыртқалардың саны-33-34

Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны: 12 жұп

Адамдағы аналық жыныс хромосома санының ауытқуы-22 аутосомы + Х

Адамдағы атавизм белгілері-Қалың түктілігі

Адамдағы атавизм-Көп емшектілік

Адамдағы бір,екі,үш жұмыртқа жасуша бірден ұрықтану белгілерін анықтайтын генетикалық әдіс-егіздік

Адамдағы доминантты белгілер-қоңыр көз(қой көз)

Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны-12 жұп

Адамдағы қалдық (рудиментті) белгілер :Соқыр ішек өскіні.

Адамдағы мына мутациялардың қайсы типтерінде келесі ұрпақта пайда болу мүмкіндегі жоғары: Аутосомды доминантты

Адамдағы рудименттерге жататын-үшінші қабақ.

Адамдағы сезім мүшелері-5 түрлі

Адамдағы тұрақты тістер саны-32.

Адамдар ұзақ жасушаларды зерттейтін ғылым:геронтология

Адамдарда болатын рудименттік мүшелер: Соқыршегі

Адамдарда керең-мылқаулықты анықтайтын ген: S рецессивті болады, осы аурумен ауыратын ер адам есту қабілеті жақсы әйелге үйленген.. бұл некеден есту мүшесі жақсы бала туылды. Шешесінің геотипі қандай болуы мүмкін: SS

Адамдарда қалыпты пигмент некеден альбинос бала туған. Бұлай болуы мүмкін бе: Ген альбинизмді рецессивті

Адамдарда қалыпты пигменттің терінің түсі Некеден альбинос (ақ) бала туған. әке-шешесінің генотипін анықтаңыз. Пигменттің түзілуіне жауап беретін ген-К: Кк, Кк

Адамдарды нәсілдерге бөлу қандай принципке негізделген-Морфологиялық ерекшеліктеріне: тері, шаш, көз түстеріне.

Адамдардың пайда болу кезеңі-Антропоген

Адамды адам еткен еңбек дегенді айтқан:Ф.Энгельс

Адамды тері ауруына ұшырататын талшықтылар тобының өкілі:Лейшмания

Адамнан әр түрлі қашықтықта тұрған заттың кескінін көздің ажырата алатын құрылымы: Көз бұршағы

Адамның ең терең тыныс алғанда шығаратын ауасының көлемі қалай аталады: Резервтік

Адамның 1 мм куб қанындағы тромбоциттердің мөлшері: 200ден-400ге дейін

Адамның адамтектес маймылдардан шыққандығы туралы алғаш жазған ғалым-Ж.Б.Ламарк.

Адамның аяқ сүйектері-Ортан жілік,асықты жілік,табан

Адамның бассүйегінің ми бөліміне кірмейді:Төменгі жақ сүйегі

Адамның бассүйегінің ми бөліміне қай сүйек кірмейді-Төменгі жақ сүйегі

Адамның бүйенінде тіршілік ететін жұмыр құрт:ішексорғы

Адамның даму теориясындағы жануарлар селекциясының алғашқы этапы не деп аталады: Жабайы түрден мәдени түрге айналдыру

Адамның дене t0-нан жоғарғы t0-лы жерде тіршілік етуіне әсер ететінТердің көп бөлінуі.

Адамның дене жасушаларындағы хромосомалар саны-46

Адамның денесін тік ұстауға көмектесетін бұлшықет-Жамбас, арқа.

Адамның денесіндегі қозғалмайтын сүйектер-Бас және жамбас

Адамның дүниетаным қаблеті … байланысты-сезу аймағымен.

Адамның емшекті кезеңі қаншаға созылады: 12 ай

Адамның еркіне бағынбайтын жүйке жүйесі-Вегетативті

Адамның жаралуы және пайда болуы: Кайназой

Адамның және жас баланың тік ішегінде паразиттік тіршілік ететін жұмыр құрттардың бірі-Үшкірқұрт

Адамның жеке дамуы барысында тұқым қуалайтын өзгерістердің бар-жоғын анықтайтын әдіс-Онтогенетикалық

Адамның жүрегінің бөлігі-4

Адамның жыныс жасушаларындағы хромосомалар саны-23

Адамның кез келген жасушасының негізгі бөлігі:-Цитоплазма және ядро.

Адамның кез-келген белгілерінің бірнеше ұрпақ бойы тұқым қуалау сипатын зерттеу әдісі-генеалогиялық.

Адамның кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін бұлшық ет-Диафрагма(көкет)

Адамның кеуде қуысында орналасатын мүше: Өкпе

Адамның күрек тістерінің саны: 8

Адамның қай мүшесі туылғанға дейін жұмыс істейді: Тимус

Адамның қал-жағдайына жақсы әсер етеді: Теріс зарядталған ион

Адамның қалқанша безінің жұмысын жақсарту үшін тамаққа қосатын балдыр: Ламинария

Адамның қалқанша безінің құрамына кіреді-Иод.

Адамның қаны берілген қызметтің тек біреуін атқарады: иммунды жауап

Адамның қаны берілген қызметтің тек біреуін атқарады-Иммунды.

Адамның қаны қызмет атқармайды-Қозуды беру

Адамның қаңқасы қалыптасатын ұрық жапырақшасы-Мезодерма (ортаңғы қабат).

Адамның қарын сөлінің құрамында болатын тұз қышқылы:бактерияларды өлтіреді,ферменттердің белсенділігін арттырады

Адамның қимыл-әрекетін реттеп дене тепе-теңдігін сақтайтын-мишық

Адамның қозғалысы, тепе-теңдігі, сөзі бұзылады-Мишық зақымданса

Адамның қолдан жасаған биоценоздары қалай аталады: Агроценоз

Адамның қолымен жасалған биогеоценоздарға жатады-Егістік алқаптар.

Адамның қоршаған ортамен байланысы шегіне жетіп, тіршілік, шаруашылық әрекеттері нашарласа не дейді: Экологиялық кризис

Адамның құрсақ қуысында орналасқан мүше-Бүйрек.

Адамның құрсақ қуысындағы мүше-Бауыр.

Адамның омыртқа жотасы келесі иілімнен тұрады : Алға қарай, артқа қарай: 2 алға қарай, 2 артқа қарай

Адамның омыртқа жотасы қанша иілімнен тұрады: 4

Адамның омыртқа жотасы немесе омыртқа бағанасындағы дұрыс орналасу бөліктерін қөрсетіңіз-Мойын, арқа, бел, сегізкөз, құйымшақ

Адамның омыртқа жотасында-33-34 омыртқа

Адамның омыртқа саны-33-34

Адамның органикалық дүниенің даму заңдарына байланысты емесін белгілеңіз-Өлмейді.

Адамның осы заманғы қалпына дейінгі шығу тегі мен даму үрдісі: Антропосоциогенез

Адамның санасының ойлауының негізі: Үлкен ми сыңарлары

Адамның суық тиіп ауыратын ауруына қарсы тұру қабілетін жақсартатын дәрумен-С.

Адамның сұрыптау жолымен қолдан шығарған бір түр дарақтарының жиынтығы*Іріктеме.

Адамның сүт тісінің саны: 20

Адамның сіңірі-бұлшықетті сүйекке бекітеді.

Адамның табиғатқа көзқарасының, білімінің және дағдысының жиынтығы-Экологиялық саналылық

Адамның табиғатқа тигізетін іс әрекеті аталады-Антропогендік факторлар.

Адамның тамақтан улану белгілеріне жатпайтынын анықтаңыз-Қуаты көтеріледі.

Адамның тер арқылы тәулігіне жоғалтатын су мөлшері-1,5.

Адамның тоқ ішегінің қызметі:қорытылмаған ас қалдықтарының жылжуын жеңілдетіп,ағзадан шығаруға әрекеттеу

Адамның тұқым қуалайтын ауруы Х хромосомындағы доминантты ген тасымалдайды. Осы аурумен ауыратын еркек сау әйелге үйленгенде ұлдардың қаншасы ауру болып туылады: Барлығы

Адамның түрлі қиындықтарды саналы түрде жеңе білуі: Жігер

Адамның тірек-қимыл жүйесін құрайтын-Шеміршекті ұлпа.

Адамның шығу тегін, тарихи даму кезеңдерін зерттейтін ғылым саласы-Антропология

Адамның іс-әрекетінің ағзаларға әсер ету факторы-Антропогендік.

Адамның іс-әрекетінің қоршаған ортаға және осы ортадағы ағзаларға әсер ететін фактор қалай аталады: Антропогендік

Адамның эмоциясын өзгертуге қай бұлшық ет қатысады: Мимикалық

Адамның, тікелей, жанама әсерінен түзілген шөлді жерді : Антропогендік

Адамтектес маймылдардың хромосома саны — 48.

Адасқан жүйке келесі жүйелер бөліміне жатады: Шеткі жүйке жүйесіне

Аддисон ауруын қай елдің дәрігері ашты: Ағылшын

Аддисон ауруының екінші аты-Қола ауруы

Адреналин гормоны бөлетін без-Бүйрек үсті безі.

Адреналин қанда шектен тыс көбейгенде, ағзада болатын өзгеріс-Жүрек жұмысы күшейіп, қан қысымы көтеріледі.

Адреналин қанда шектен тыс көбейіп кетсе, ағзада қандай өзгеріс болады: Жүрек жұмысы күшейіп, дене қызуы көтеріледі

Утратил силу — Архив

РЦРЗ (Республиканский центр развития здравоохранения МЗ РК)
Версия: ҚР ДСӘДМ клиникалық хаттамалар — 2014

Категории МКБ: Атопический дерматит (L20)

Анықтамасы Анықтамасы

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау және
әлеуметтік даму министрлігінің
«Денсаулық сақтауды дамыту
республикалық орталығы» ШЖҚ РМК
Сараптамалық кеңесінің
2014 жылғы «12» желтоқсандағы
№ 9 хаттамасымен ұсынылған
 
 

Атопиялық

дерматит (синонимі — тері қатқылданатын (лихенделетін) жайылмалы қышу, жайылмалы нейродермит)

терінің генетикалық бейімделген, созылмалы, қайталанбалы, алғаш пайда болатын қышумен, қабынумен, папуловезикулездық элементтермен және терінің қатқылдануымен (лихенделумен) клиникалық байқалатын ауруы . АД патогенезінің негізінде иммунологиялық және иммунологиялық емес тетіктерімен байланысты болған, ағзаның өзгерген реактивтілігі жатыр. «Атопия» терминін (atopos – өзгеше, бөгде) Кока алғаш рет 1922 жылы ағзаның сыртқы ортаның әртүрлі әсерлеріне жоғары сезімталдығының тұқым қуалайтын нысандарын айқындау үшін енгізді .

         АД клиникалық байқалуы пациенттің жасымен айқындалады. Клиникалық байқалуы әртүрлі жастағы кезеңдерде әрқилы және экссудаттық және лихеноидтық құрамдастарының арақатынасына байланысты болады. Қышу – барлық жастық кезеңдердегі тұрақты симптом.

         Аурудың мынадай жастық кезеңдері (фазалары) бар:

         1-жастық кезең — сәбилік (2 жасқа дейін)

2-жастық кезең – балалық (2-ден 13 жасқа дейін)

3-жастық кезең – жасөспірімдік және ересектік (13 жас және одан жоғары).

Бірінші жастық кезең экссудацияның басым болуымен сипатталады, ал патологиялық үдеріс жіті немесе жітілеу сипатқа ие болады. Гиперемиямен, ісінумен, қабыршақ түзілетін суланумен көрінеді. Бөртпелер көбіне бетте, аяқ-қолдардың жазылмалы және бүгілмелі жақ беттерінде орналасады. Оның өзіне тән сипаты — бетке бөртпелердің шығуы болып табылады.

Екінші жастық кезеңде үдеріс жітілеу және созылмалы сипатта болады. Басым көпшілігінде бөртпелер аяқ-қол буындарының бүгілмелі жақ беттерінде орналасады және іркілген эритемамен, папулалармен, терінің қатқылдануымен, көптеген экскориациялармен және тілінулермен, түлеумен көрінеді.

Хаттама атауы: Балалардағы атопиялық дерматит

Хаттама коды:  

АХЖ Х коды (кодтары) L 20 Атопиялық дерматит

Хаттамада пайдаланылатын қысқартулар: Ig          иммунглобулин

АД        атопиялық дерматит

АлАТ   аланинаминотрансфераза

АсАТ    аспартатаминотрансфераза

ХПА     халықаралық патенттелмеген атауы

ЖҚА     жалпы қан анализі

ЖНА     жалпы несеп анализі

СD         саралау кластерлері

ТГКС    топикалық глюкокортикостероидтар

Хаттаманың әзірленген күні: 2014 жыл.

Пациенттер санаты: балалар.

Хаттаманы пайдаланушылар: дерматовенерологтар, жалпы тәжірибе дәрігерлері, педиатрлар, аллергологтар.

Жіктемесі

Клиникалық жіктемесі Клиникалық тәжірибеде мынадай клиникалық-морфологиялық нысандары көрсетіледі:

-экссудаттық,

-эритемалы-қабыршақтық (сквамоздық),

-тері қатқылданатын эритемалы-қабыршақтық (сквамоздық),

-лихеноидтық,

-пруригиноздық.

Сатысы бойынша АД төмендегідей болып бөлінеді: -бастапқы;

-айқын клиникалық көріністер сатысы (өршу кезеңі), ол өз кезегінде:

-жіті фазасымен,

-жітілеу фазасымен,

-созылмалы фазасымен сипатталады;

-шала (жітілеу кезең) және толық болатын ремиссия сатысы;

-клиникалық сауығу.

Тері үдерісінің таралуы бойынша: -шектеулі (зақымдану аумағы 10%-дан аспайды);

-таралған (зақымдану аумағы тері жабынының 10-нан 50%-на дейін);

-жайылған (50%-дан көп).

Үдерістің ауырлығы бойынша бөлінуі: -жеңіл өтуі (үдерістің шектеулілігі, болмашы қышыну, өршу жиілігі жылына 1-2 рет);

-орташа ауырлық (таралған сипатқа ие, айқын қышыну, өршу жиілігі жылына – 3-4 рет);

-ауыр өтуі (зақымданудың жайылған сипаты, қарқынды қышыну, өршу жиілігі жылына – 5 және одан көп рет).

Диагностика

Негізгі және қосымша диагностикалық іс-шаралардың тізбесі

Амбулаториялық деңгейде жүргізілетін негізгі (міндетті) диагностикалық зерттеп-қарау: -ЖҚА (эозинофилдердің болуымен міндетті түрде айқындаумен);

-ЖНА.
 

Амбулаториялық деңгейде жүргізілетін қосымша диагностикалық зерттеп-қарау: -Қанның биохимиялық талдауы (АсАТ, АлАТ, жалпы билирубин, глюкоза, жалпы ақуыз);

-Қан сарысуын аллергологиялық зерттеу – тағамдық, тұрмыстық антигендерге, шығу тегі өсімдіктік, хайуандық және химиялық болатын антигендерге телімді IgЕ-антиденелерді анықтау .
-Иммунологиялық зерртеу:
а) Е, А, М, G кластық Ig.
б) СD3+/СD4+/СD8+/СD16+/СD20+/СD22+/СD25+/СD71+/СD72+/СD95+.
в) Фагоцитоз.
г) Циркуляцияланатын иммундық кешендер.
-Зақымдану ошақтарынан алып, флораға себу және антибиотиктерге сезімталдықты айқындау; зеңге тексеру.
-Нәжіс талдауы: жалпы нәжіс анализі (копрограмма); нәжістегі ішекқұрттар  жұмыртқасын және қарапайымдыларды тексеру; нәжісті дисбактериозға талдау.
 

Жоспарлы емдеуге жатқызуға жолдау кезінде жүргізілуі қажет зерттеп-қараудың ең аз тізбесі: -ЖҚА (эозинофилдердің болуымен міндетті түрде айқындаумен);

-ЖНА;
-Қанның биохимиялық талдауы (АсАТ, АлАТ, жалпы билирубин, глюкоза, жалпы ақуыз);
-Нәжістегі ішекқұрттар жұмыртқасын және қарапайымдыларды тексеру.
-Микропреципитация реакциясы.
 

Стационарлық деңгейде жүргізілетін негізгі (міндетті) диагностикалық зерттеп-қарау: -Қан сарысуындағы жалпы IgЕ деңгейін анықтау.

 

Стационарлық деңгейде жүргізілетін қосымша диагностикалық зерттеп-қарау: -Қан сарысуын аллергологиялық зерттеу – тағамдық, тұрмыстық антигендерге, шығу тегі өсімдіктік, хайуандық және химиялық болатын антигендерге телімді IgЕ-антиденелерді анықтау.

-Иммунологиялық зерртеу:
а) Е, А, М, G кластық Ig.
б) СD3+/СD4+/СD8+/СD16+/СD20+/СD22+/СD25+/СD71+/СD72+/СD95+.
в) Фагоцитоз.
г) Циркуляцияланатын иммундық кешендер.
-Зақымдану ошақтарынан алып, флораға себу және антибиотиктерге сезімталдықты айқындау; зеңге тексеру.
-Нәжіс талдауы: жалпы нәжіс анализі (копрограмма); нәжісті дисбактериозға талдау.
 
Жедел кезек күттірмейтін көмек кезеңінде жүргізілетін диагностикалық іс-шаралар: жүргізілмейді.
 

Диагностикалық критерийлер:Шағымдар және анамнез:Шағымдар: -теріге бөртпелердің шығуы,

-түрлі қарқындылықтағы қышу (айқын, қатты, бірқалыпты)
-тері жабындарының құрғап кетуі.
 

Анамнезді жинақтау кезінде айқындалады: -отбасындағы бұрынғы және қазіргі кездегі аллергиялық аурулар;

-іркіттерді, екпелерді, дәрі-дәрмектерді қолдануға реакциялар;
-аурудың маусымдылығы;
-аурудың өтуіне ауа-райы факторларының ықпалы;
-психикалық саулығының жай-күйі;
-аурудың басталуы және оның ағымы;
-тері жұқпаларына (ұшық, вирустық сүйелдер, пиодермиялар, микоздар) бейімділік;
-ерте жүргізілетін терапияның тиімділігі.
 

Физикалық зерттеп-қарау:Жалпы мәртебесі: -терінің жалпы қасиеттерін – ксероздың, ихтиоздың, алақанның гиперлинеарлығының, фолликулдық гиперкератоздың (keratosis pilaris), қарапайым теміреткінің (pitiriasis alba), бет терісінің бозаруының, периорбиталық қараңғыланудың және т.б. болуы немесе болмауын тексеріп-қарау және бағалау;

 

Жергілікті мәртебесі: -терінің зақымдану сипаты (экссудаттық, пролиферативтік, жіті, жітілеу, созылмалы);

-орналасуы (бет, жазылмалы жақ беттері – бала кезде; бүгілмелі жақ беттері, бас, мойын – ересектерде);
-бөрту элементтері (папулалар: лихеноидты полигоналдық және фолликулдық, ұсақ пруригиноздық; папуловезикулалар, терінің қатқылдануы);
-дермографизм (ақ, аралас, берік (қызыл)).
1-кестеде АД бағалаудың негізгі диагностикалық критерийлері келтірілген. Диагноз қою үшін кемінде үш «негізгі» және үш «қосымша» критерийлердің үйлесуі қажет.
 
кесте. АД бағалаудың негізгі диагностикалық критерийлері

Міндетті Қосымша
Қышу Ксероз (терінің құрғауы)
Бетте және жазғыштарда, ересектерде –аяқ-қолдардың бүгілмелі жақ беттеріндегі терінің қатқылданулары және экскориациялар Алақан ихтиозы
Созылмалы қайталанбалы ағым
Теріге шығатын бөртпелердің қарапайым морфологиясы мен орналасуы (балаларда – экземалық бөртпелер)
Аллергендермен терілік тестілеу кезіндегі дереу типті реакция
Анамнездегі атопия немесе тұқым қуалайтын атопияға бейімділік Қол басында және аяқ басында орналасу
  Хейлит
  Емшек экземасы
  Терінің инфекциялық зақымдарын қабылдағыштық
  Аурудың ерте балалық жаста басталуы (екі жасқа дейін)
  Эритродермия
  Қайталанбалы конъюнктивит
  Денье – Морган қатпары
  Кератоконус
  Алдыңғы субкапсулалы катарактілер
  Құлақ сыртындағы тілінулер
  Берік ақ дермографизм
  Сарысудағы  Ig E жоғары деңгейі және т.б.

 

Зертханалық диагностика Науқасқа аллергологиялық тексеріп-қарау жүргізу қажет, себебі ол ауру туғызатын факторларды айқындауға және рецидивтерді тойтаруға мүмкіндік береді, болашаққа профилактикалық бағдарлама жасауға мүмкіндік береді. Атопияның басқа бағыттарының дамуын алдын алуға мүмкіндік жасайды.

-Қан сарысуын аллергологиялық зерттеу – тағамдық, тұрмыстық антигендерге, шығу тегі өсімдіктік, хайуандық және химиялық болатын антигендерге жалпы IgЕ және телімді IgЕ, IgG-антиденелер деңгейін анықтау (ИФА әдісімен, аллергосорбенттік тестпен).
Иммунологиялық бұзылыстардың деректері атопиялық дерматиттің ауырлығын бағалау және өтуін болжау үшін де пайдаланылуы мүмкін.
-Иммунологиялық зерртеу:
Е, А, М, G кластық Ig.
СD3+/СD4+/СD8+/СD16+/СD20+/СD22+/СD25+/СD71+/СD72+/СD95+.
Фагоцитоз.
Айналатын иммундық кешендер.
-Жалпы қан анализі (эозинофилдердің болуымен міндетті түрде айқындаумен бірге негізгі өлшемдер).
-Жалпы несеп анализі (жалпы қасиеттері, физикалық-химиялық зерттеу, микроскопиялық зерттеу).
-Зақымдану ошақтарынан алып, флораға себу және антибиотиктерге сезімталдықты айқындау; зеңге тексеру.
-Нәжіс талдауы: жалпы нәжіс анализі (копрограмма); нәжістегі ішекқұрттар жұмыртқасын және қарапайымдыларды тексеру; нәжісті дисбактериозға талдау.
-Тері қырындылары – сызаттау (скарификациялау) әдісі немесе prick-тест тері үдерісінің өршуінен тыс жүргізіледі.
 
Аспаптық зерттеулер: жүргізілмейді.
 

Арнаулы мамандардың консультациясы үшін көрсетімдер: • педиатр (ішкі органдардың телімді зақымдары болғанда);

• аллерголог/иммунолог (аллергологиялық/иммунологиялық зерттеулер жүргізу үшін);
• невропатолог (жүйке жүйесі ауруларына тән симптомдар болғанда кезінде);
• оториноларинголог (ауыз-және мұрын-жұтқыншағының созылмалы инфекциясы ошақтарын айқындау және санациялау үшін);
• гастроэнтеролог (асқазан-ішек жолдарының ауруларына тән симптомдар болған кезінде);
  Дифференциалды диагноз

Сараланған диагноз
 
АД сараланған диагностикасын себореялық дерматит, аллергиялық дерматит, қорғаныш (иммун) тапшылығының аурулары, микробтық экзема және т.б. аурулармен байланысты жүргізеді. 2-кестеде Атопиялық дерматиттің негізгі клиникалық сараланған-диагностикалық критерийлері берілген.
 
2-кесте. АД негізгі клиникалық сараланған-диагностикалық критерийлері

Себореялық дерматит Сәби өмірінің алғашқы апталарында басталады және фитоплаценталық гормондарды шығарудан (элиминация) кейін (әдетте 3 айлық кезінде) аяқталады.
Жастық шақта қайта пайда болуы мүмкін.
Терінің солғын қабыну жағдайында айқын түлеуімен бірге құрғап кетуімен сипатталады. Қабыршақшалары майлы, сары түсті. Өтудің жеңіл нысанында көпіршіктер, сулану  болмайды, ауыр нысанында айқын қан кернеуі, эпидермистің баздануы, тілінулер байқалады. Балаларда жалпы көріністері диарея, құсу, сылбырлық түрінде туындауы мүмкін. Бөртпелердің орналасуы: ошақтары сопақ және домалақ болады, себореялы жерлерде – бастың түкті бөлігінде, маңдайда, бетте, құлақтың сырт жақтарында, мойында, кеудеде, арқада, сүт бездерінің астында, шапта симметриялы орналасады. Қышуы — әлсіз.
Аурудың айқын маусымдылығы болмайды.  
Жөргектік дерматит Тек емшек жасында байқалады, күтім жеткіліксіз болған кезінде шап, бөксе, жамбас терісінің нәжіс массалары мен және несептен тітіркенуінен болады, соған сай орналасады.
Аллергиялық жанасу дерматиті Факультативтік тітіркендіргіштердің ықпалынан оларға сезімталдығы жоғары тұлғаларда туындайды. Әдетте  жанаспалы аллергендердің әсер ету орнына сәйкес келетін зақымданған аймақтардың нақты шекарасының болуы тән.
Қышыма Қышу көбіне кешкі және түнгі уақытта мазалайды. Көптеген папулалар, везикулалар, экскориациялар, қышыма жүрістері клиникалық көрінеді, терінің қатқылдануы болмайды. Қатпарлардың, кеуденің бүйір беттерінің терісінен бөлек, алақан, аяқ басы зақымдануы мүмкін. Отбасының басқа мүшелерінде ұқсас бөртпелердің және шағымдардың болуы.
Строфулюс Бұл ауру ерте жастағы сәбилерде жиі кездеседі, басым көпшілігінде аяқ-қолдың жазылмалы жақ беттерінде қышитын күлдіреуіктік элементтердің, ұсақ тығыз папулалардың, серопапулалардың қайталанбалы пайда болуымен сипатталады. Бетке, алақанға, табанға шығуы сирек кездеседі.
Қарапайым ихтиоз Емшек жасында басталады, тері жабынының құрғап кету, түлеу, фолликулдық кератоз түріндегі жайылмалы зақымдануымен сипатталады. Шынтақ және тізе асты қатпарлары зақымданбайды. Терідегі суреттің күшеюімен алақан және табанның шамадан тыс қатпарлануы байқалады. Түлеу ұн тәріздес, ұсақ қатпарлы немесе кебек тәріздес болады. Эритема және қышыну тән емес.
Қарапайым теңге қотыр (псориаз) Терідегі үдеріс эритемалы папулалармен, ақбоз қабыршақты түйіндақтармен сипатталады, көбінесе буындардың бүгілмелі жақ беттерінде, бастың түкті бөлігінде орналасады. Аз ғана қышыну болады. Оған псориатикалық үштік тән.
Шектеулі дерматит Жасөспірімдік және одан жоғары жаста көбірек кездеседі, түйіндақтардың ортасындағы тері қатқылданатын сұрғылт-қоңыр түсті түйіндақтар түріндегі бірен-саран қатқылдану (лихенделу) ошақтарымен сипатталады.
Микробтық экзема Клиникалық көрінуінің алдында жарақаттық және пиогендік зақымданулар орын алады. Бөртулер эритемалы-везикулалық, папуловезикулалық ісікті түйіндақтармен көрінеді, олардың үстіңгі бетінде іріңді бөртпелер (пустула) орналасуы мүмкін. Ошақтарының дөңгелек кескіні, қанық қызыл түсті шет жиектері фестонша келген анық шекаралары болады. Үстіңгі бетінде біртіндеп ұйыма-іріңді қабықтар, қабыршақ-қабықтар түзіледі. Ошақтары аяқ-қолдардың әртүрлі жерлерінде, кіндік, кеуде тұсында асимметриялы орналасады.  
Дерматофитиялар Зақымдану ошақтары үстіңгі бетінде везикулалар болуы мүмкін, анық шекаралары бар эритемалы-сквамозды сақина тәріздес түйіндақтар түрінде көрінеді. Бетте, кеудеде, аяқ-қолдарда орналасады. Қышу аз ғана болады немесе болмайды. Диагноз зақымданған теріден алынған қырындыларды микроскопиялық зерттеу кезінде зеңнің табылуымен расталады.
Гипериммундық-
глобулинемия Е синдромы
 
Алғашқы қорғаныш (иммун) тапшылығына жатады, өмір сүрудің алғашқы 3 айында пайда болады, бөртулердің клиникалық көп тұрпаттылығымен (полиморфтылығымен) және қан сарысуында IgE жоғары болуымен (2000 ME/ мл-ден көп) сипатталады. Клиникалық көрінісі бас терісінде, ірі қатпарларда (бірақ аяқ-қолдардың бүгілмелі жақ беттерінде емес) орналасатын эритемалы, везикулалы, папулалы, пустулалы бөртпелермен берілген. Тері асты «суықтық» абсцестер пайда болады. Сырқат үдемелі сипатқа ие.
Вискотт —
Олдрич синдромы
Алғашқы қорғаныш (иммун) тапшылығына жатады, Х-рецессивті геннен туындайды. Сәби өмірінің алғашқы айларында бетте, аяқ-қолдарда, дененің басқа аймақтарында атопиялық дерматит типі бойынша үздіксіз созылмалы бөртулер пайда болады. Бөртпелермен қатар күшті қышу болады. Теріде және сілемейлі қабықтарда пурпура, экхимоздар түріндегі қанқұйылулар болады.
Лейнер — Муссу десквамативтік
эритродермиясы
Балаларда өмір сүруінің бірінші айында болатын себореялық дерматиттің кең таралған және ауыр өтетін нысаны. Аурудың алғашқы белгілері диарея, дене салмағын қосудың тұралауы, малабсорбция синдромы болып табылады. Клиникалық көрінісі шап, шап-сан қатпарлары аймағында, бөкседегі эритродермиямен, терінің зақымдануымен берілген. Үдеріс жіті қабынушылық сипатқа ие, бөрпелердің жылдам таралуымен, суланумен/базданумен, тілінулердің, көлемді қабықтардың әсіресе бастың түкті бөлігінде пайда болуымен, сондай-ақ кебек тәріздес және пластинка тәріздес түлеумен сипатталады.

  Емдеу тактикасы

Емдеу мақсаттары:
АД емдеуге кірісе отырып жастық сатысын, клиникалық көрінуін және ілеспелі патологияны ескеру керек.
-үдерістің өршуін туғызатын себептік факторларды жою,
-аурудың негізгі симптомдарын жою,
-рецидивтер санын азайту, ремиссияны ұзарту,
-өмір сүру сапасын және аурудың болжамын жақсарту.
 

Емдеу тактикасы Клиникалық-зертханалық тексеріп-қараудың негізінде қауіп факторларын айқындауға, ішінде — курстық емдеу кезеңдері, дәрілік препараттарды ауыстыру, бекемдеуші ем және рецидивтер профилактикасы көрсетілуі қажет емдік-профилактикалық іс-шаралар жоспарын межелеуге мүмкіндік беретін жетекші патогенетикалық тетік белгіленеді.

 

Дәрі-дәрмексіз емдеу: Жалпы режим, №7 үстел – гипоаллергендік емдәм (нағыз (облигатты) тағамдық аллергендерді, сығып алынған заттарды рационнан алып тастау, көмірсуларды шектеу және т.б.).

АД-тен зардап шегуші балаларға азықты дені сау сәбилердікімен бірдей мерзімге тағайындайды. Әрбір жаңа өнімді енгізу педиатр мен дерматологтың қатаң бақылауымен жүргізіледі. АД науқастарын емдеу кезінде тағамдық аллергияның расталуынсыз тамақ өнімдерін рационнан алып тастауға кеңес берілмейді . Балаларда АД-тің алдын алу үшін жүктілік және емшекпен емізу кезінде өнімдерді алып тастамаған дұрыс. АД алдын алу үшін, гидролизденген қоспалар емшек сүтіне ауыстырым ретінде ұсынылады.
Бұдан басқа, элиминациялық іс-шаралар орындалуы тиіс: (үй-жайларды дымқыл жиыстыру, тұрғын үй-жайлардағы басы артық ылғалдылықты жою, түрлі аллергендермен жанасуды болдырмау, синтетикалық жуғыш құралдарды пайдалануды шектеу және т.б.).
АД-пен ауыратын науқас балаларда тері тосқауылын қалпына келтіру үшін ылғалдандырғыш құралдармен (иісмайлар, лосьондар, жақпамайлар, сірнелер (гель) және олардың комбинациялары) емдеуді тұрақты түрде жүргізу маңызды. Ылғалдандырғыш құралдар теріні жұмсартады, эпидермис тосқауылының зақымданған функциясын қалпына келтіруге көмектеседі, құрғақ терінің қышуын төмендетеді, топикалық кортикостероидтардың тиімділігін арттырады және стероиджинақтаушы функция атқарады. Ылғалдандырғыш құралдар АД кезінде тапшылық беталысына ие болатын және тітіркендіргіш материялардың, жұқпалар мен аллергендік субстанциялардың әсерінің теріге терең енуін болдырмау үшін аса маңызды болатын табиғи үстіңгі майлардың орнын басады және теріден ылғалдың шығып кетуіне кедергі жасайды.

Дәрі-дәрмекпен емдеу 

Негізгі терапиялық тәсілдер
-Жергілікті терапия: АД-тің кез келген нысанында пайдаланылады. Ауырлықтың жеңіл дәрежесінде монотерапия жүргізілуі мүмкін.
-Жүйелі терапия АД-тің орташа-ауыр нысандарының терапиясында пайдаланылады.
 

Амбулаториялық деңгейде көрсетілетін дәрі-дәрмектік ем:  

Негізгі дәрілік заттар тізбесі (100% тағайындау мүмкіндігі бар)

Фармакологиялық тобы Препараттың ХПА Шығару нысаны Мөлшерлеу Қолдану жиілігі Ескерту
Жүйелі терапия          
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Антигистаминдік препараттар(дәлелділік деңгейі А-В-Сдан)

Лоратадин
(екінші буын)
таблеткалар, 10 мг;
құтыдағы шәрбат
Ересектер мен 12 жастан асқан балаларға тәулігіне 1 таблетка
(10 мг) немесе 2 шай қасық шәрбат тағайындайды. Емдеу курсының ұзақтығы — 10–15 күн.
3 жастан 12 жасқа дейінгі балаларға — тәулігіне 1/2 таблеткадан немесе 1 шай қасық шәрбаттан тағайындайды.
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Өршу кезінде қабылдансын. Мектеп жасындағы балаларға тыныштандыратын қасиеті жоқ және зейінді төмендетпейтін антигистаминдік препараттардың екінші буынын тағайындаған жөн. 2 жасқа дейінгі сәбилерге екінші буындағы антигистаминдік препараттарды қолданбайды.
Дезлоратадин
(үшінші буын)
таблеткалар, 5 мг; құтыдағы шәрбат 1 жастан 5 жасқа дейінгі балаларға күніне
2,5 мл шәрбат, 6 жастан
11 жасқа дейін — 2,5 мг немесе 5 мл шәрбат, 12 жастан асқан балаларға
5 мг немесе 10 мл шәрбат
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Цетиризин
(екінші буын)
таблеткалар, 10 мг 2 жастан асқан балаларға күніне 1 рет
0,25 мг/дене салмағының кг қарай
 
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Хлорапирамин
(бірінші буын)
таблеткалар, 25 мг
инъекцияға арналған ерітінді
– ампулалар 1,0 мл (20 мг)
 
Балаларға емді 5 мг
(0,25 мл) мөлшерінен бастайды. Бұдан былай  мөлшерін арттыру көбіне жанама әсерлерінің туындауымен шектеледі.
1-12 айлық балаларға
— 5 мг (0,25 мл).
2-6 жастағы балаларға
— 10 мг (0,5 мл).
7-14 жастағы балаларға
— 10-20 мг (0,5-1мл).
Тәуліктік мөлшері дене салмағының әр кг/2 мг-нан аспауы тиіс.
Балаларға: 1-12 айлық — күніне 1/4 таблеткадан (6,25 мг) 2-3 рет (ұнтақталып езілген түрінде балалар тағамымен бірге).
1-6 жасар — 1/4 таблеткадан  (8,3 мг) күніне 3 рет немесе 1/2
Таблеткадан күніне 2 рет. 6-14 жастағылар —  1/2 таблеткадан (12,5 мг) күніне 2-3 рет.
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне 1-3 рет
 
Дифинилгидрамин
(бірінші буын)
20 мг; 30 мг және 50 мг бойынша ұнтақ және таблеткалар; инъекцияға арналған ерітінді
1% (ампулалар және шприц-
сықпа). 5
мг, 1 мг, 15 мг және 20
мг бойынша тығындәрілер (свеча).
Балаларға дифинилгидраминді аз мөлшерде тағайындайды: 1 жасқа дейін қабылдауға — 0,002-0,005 г, 2 жастан
5 жасқа дейін — 0,005-0,015г, 6 жастан 12 жасқа дейін — 0,015-0,03 г. Дифинилгидраминді тығындәрілерді ішекті тазалау клизмасынан немесе өз бетінше тазалаудан кейін     күніне 1-2 рет тік ішекке ендіреді.
3 жасқа дейінгі балаларға құрамында
0,005г; 3 жастан 4 жасқа дейін — 0,01 г; 5 жастан 7 жасқа дейін — 0,015 г;
8-14 жас — 0,02 г димедрол бар тығындәрілерді тағайындайды.
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне 1-3 рет
 
Клемастин
(бірінші буын)
таблеткалар 1 мг, шәрбат, 2,0 мл ампулалар 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаларға 2,0-2,5 мл шәрбаттан  күніне 2 рет;
3 жастан — 6 жас – күніне 5,0 мл (0,5 мг) 2 рет;
7 жастан асқан балаларға — 5,0-10,0 мл (0,5-1,0 мг) күніне 2 рет
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне 1-2 рет
 
Мебгидролин
(бірінші буын)
таблеткалар, драже 50 және 100 мг-нан Екі жасқа дейінгі балаларға күніне 50-100 мг-нан, 2 жастан 5 жасқа дейін  күніне 50-150 мг-нан, 5 жастан 10 жасқа дейін — 100-200 мг-нан Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне
1-3 рет
 
Хифенадин таблеткалар, 10 және 25 мг 3 жасқа дейінгі балаларға 5 мг-нан,
3-7 жас — 10-15 мг-нан күніне 2-3 рет
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне 1-3 рет
 
Диметинден 4 мг-дық капсулалар,
тамшылар (1 мл – 20
тамшы — 1 мг)
Балаларға тамшы түріндегі препаратты тағайындаған дұрысырақ. 3 жастан асқан балаларға тәулігіне 15-20 тамшыдан тағайындайды.
1 жастан 3 жасқа дейінгі сәбилерге — тәулігіне 10-15 тамшыдан 3 рет.
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне 1-3 рет
Сыртқы терапия
 
 
 

Сыртқа қолдануға арналған глюкокортикостероидттық препараттар(дәлелділік деңгейі А-В-С)  

Өте күшті (IV)

Клобетазол
пропионат
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының санына қарай күніне сыртынан 1-2 рет Таңдау препараттары.
ТГКС ұзақ және үзіліссіз қолдану емшектегі сәбилерде бүйрекүсті бездері қыртысының функциясын басып тастауы мүмкін. Емшектегі сәбилерде жөргектер бөгеуші (окклюзиондық) таңғыштар секілді әрекет етуі және кортикостероидтардың абсорбциясын ұлғайтуы мүмкін. АД-тің бірқалыпты және ауыр дәрежесі  бар, жиі рецидивке ұшырайтын пациенттерді емдеуде демеуші терапия кезінде аптасына екі рет    топикалық кортикостероидтарды қолданудың дұрыстығын қарастыру керек.
Көздің айналасына қолдану кезінде топикалық кортикостероидтар сақтықпен пайдаланылуы тиіс .
Инфекциялық емес бірқалыпты және ауыр нысандағы экземасы бар паценттерге терінің зақымданған аймақтарына құрғақ таңғыштар таңуды ұсыну керек. Ол тырнауға физикалық бөгет жасауды қамтамасыз ету және жұмсартқыш заттарды ұстап қалуды жақсарту үшін керек .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Күшті (III)
Бетаметазон валерианаты 0,1%  жақпамай, иісмай  Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Метилпреднизолон ацепонаты 0,05% жақпамай, иісмай,
эмульсия
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Мометазон
фуроаты
0,1% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Гидрокортизон-17 бутираты 1,0% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Флютиказон
пропионаты
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Бетаметазон
дипропионаты
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Десонид
 
0,1% иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Предникарбат 0,25% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
 
 
 
 
 
Бірқалыпты күшті (II)
Флуоцинол ацетониді 0,025% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Триамцинолон
ацетониді
0,1% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Аклометазон
дипропионаты
0,05% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Флуметазон пивалаты 0,02% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
 
 
 
 
 
Әлсіз (I)
Дексаметазон 0,025% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Преднизолон 0,25%, 0,5% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Гидрокортизон ацетаты 0,1%, 0,25%, 1,0% және
5,0% иісмай, жақпамай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Құрама
Бетаметазон дипропионаты +
гентамицин сульфаты +
клотримазол
1000 мг құрамында: бетаметазон
дипропионаты +
гентамицин сульфаты
(1 мг) + клотримазол
(10мг) бар үшкомпонентті жақпамай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет Қосарланған пиогенді, зеңді жұқпа қосылғанда қолданылады
Гидрокортизон +
натамицин + неомицин
1000 мг құрамында: гидрокортизон +
натамицин (10 мг) +
неомицин (3500 ЕД) бар үшкомпонентті жақпамай, иісмай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Бетаметазон +
гентамицин
1000 мг құрамында: бетаметазон (1мг)
+ гентамицин
сульфаты (1 мг) бар екікомпонентті жақпамай, иісмай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Кальциневрин баяулатқыштары Такролимус 0,1% жақпамай
 
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай Күніне 1-2 рет
 
Орташа немесе ауыр нысандағы АД-тің интермиттирлеуші терапиясы топикалық кортикостероидтарды пайдаланумен бақыланбайтын болған жағдайларда немесе топикалық кортикостероидтарды одан әрі пайдаланудың теріс әсерінің айтарлықтай қаупі, атап айтқанда терінің сему қаупі туған жағдайда, екі және одан жоғары жастағы пациенттер үшін қысқа курсқа топикалық такролимусты қолдануды қарастыру қажет  .
  Пимекролимус 1% иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай Күніне 1-2 рет
 
 
Цинк препараттары Белсендірілген пиритионцинк
 
0,2%  иісмай, жақпамай, спрей Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай Күніне 1-2 рет
 
 
                   

 
         Қосымша дәрілік заттар тізбесі (қолданылу мүмкіндігі 100%-дан төмен)

Фармакологиялық тобы Препараттың ХПА Шығару нысаны Мөлшерлеу Қолдану жиілігі Ескерту  
Жүйелі терапия  
Тыныштандыратын және вегетотроптық дәрілер Шүйіншөп (валериана) тамыры бар тамырсабақтар
(шүйіншөп тұндырмасы)
Құтыдағы ішке қабылдауға арналған тамшылар Әр өмір жылына 1-2 тамшыдан Орташа алғанда, 15-20 күн бойына күніне 1-2 рет Сана мен тән жай-күйінің мазасызданумен, ширығумен және күйгелектікпен байланысты болған тынышсыздануын жою үшін  
Сырғытпа таушымылдық (пион) шөп, тамырсабақ және тамырлары (сырғытпа таушымылдық тұндырмасы) Құтыдағы ішке қабылдауға арналған тамшылар Әр өмір жылына 1-2 тамшыдан Орташа алғанда, 15-20 күн бойына күніне 1-2 рет    
Шырлы жасушалар жарғақтарын тұрақтатқыштар Кетотифен таблеткалар (1 мг), шәрбат
(5 мл – 1 мг)
 2-3 жастағы балаларға — 1 мг, 2 рет/тәу;
6 айдан 3 жасқа дейін — 500
мкг 2 рет/тәу.
Орташа алғанда, 15-20 күн бойына тәулігіне 2 рет Аллергияға қарсы құрал. Әрекет ету тетігі шырлы жасушалар жарғақтарының тұрақтануымен және олардан гистаминниң, лейкотриендердің және басқа да биологиялық белсенді заттардың бөлініп шығуын азайтумен байланысты болады.
Уытсыздандырғыш дәрілер Натрий тиосульфаты
 
1, 10% ішке қабылдауға арналған ерітінді 5-15 мл Орташа алғанда, 10-15 күн бойына күніне 2-3 рет Десенсибилизациялаушы, қабынуға қарсы және уытқа қарсы әсерді қамтамасыз ету үшін
Гипосенсибилизациялаушы заттар Кальций
глюконаты
10% б/і және в/і ішіне құюға арналған ерітінді 5,0-10,0 мл,
таб. 500 мг.
 
1жасқа дейінгі балаларға күніне 2 рет 50-100 мг-нан,
2-4 жас — күніне  2 рет 500-1000 мг-нан, 5-9  жас — күніне  2 рет
1500 мг-нан,
10 жастан асқан — күніне  2 рет 2000 мг-нан.
10% ерітінді б/і: әр өмір жылына 1 мл, 10 мл-ден көп емес
 
 14 күн бойына күніне 2 рет.
Ерітінді, 10-12 күн бойына күніне 1 рет.
 
 
 
Сіңіргіштер (сорбенттер)
Белсендірілген көмір таблеткалар, 250 мг 10 кг дене салмағына 250 мг Орташа алғанда, 10 күн бойына күніне 1 рет Түрлі уыттарды, аллергендерді ағзадан шығару үшін  
Сыртқы терапия  
Анилинді бояғыштар Метилтионий хлориді Сулы ерітінді 1-2% Зақымдану ошақтарының саны мен аумағына байланысты 1-7 күн бойына күніне 1-3 рет    
Сыртқа қолдануға арналған ерітінділер Нитрофурал Ерітінді даярлауға арналған таблеткалар 20 мг.
Еселей араластыру (1:5000)
 
Зақымдану ошақтарының саны мен аумағына қарай 1-3 күн ішінде 1-3 рет белсенді қан кернеуімен (гиперемия), ісікпен, көпіршіктенумен, айқын суланумен, эрозия туындауымен терінің тарапынан жіті қабынушылық реакция болған кезінде.  
                           

 

Стационарлық деңгейде көрсетілетін дәрі-дәрмектік ем         

Негізгі дәрілік заттар тізбесі (100% тағайындау мүмкіндігі бар)

Фармакологиялық тобы Препараттың ХПА Шығару нысаны Мөлшерлеу Қолдану жиілігі Ескерту
Жүйелі терапия          
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Антигистаминдік препараттар(дәлелділік деңгейі А-В-Сдан)

Лоратадин
(екінші буын)
таблеткалар, 10 мг;
құтыдағы шәрбат
Ересектер мен 12 жастан асқан балаларға тәулігіне 1 таблетка
(10 мг) немесе 2 шай қасық шәрбат тағайындайды. Емдеу курсының ұзақтығы — 10–15 күн.
3 жастан 12 жасқа дейінгі балаларға — тәулігіне 1/2 таблеткадан немесе 1 шай қасық шәрбаттан тағайындайды.
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Өршу кезінде қабылдансын. Мектеп жасындағы балаларға тыныштандыратын қасиеті жоқ және зейінді төмендетпейтін антигистаминдік препараттардың екінші буынын тағайындаған жөн. 2 жасқа дейінгі сәбилерге екінші буындағы антигистаминдік препараттарды қолданбайды.
Дезлоратадин
(үшінші буын)
таблеткалар, 5 мг; құтыдағы шәрбат 1 жастан 5 жасқа дейінгі балаларға күніне
2,5 мл шәрбат, 6 жастан
11 жасқа дейін — 2,5 мг немесе 5 мл шәрбат, 12 жастан асқан балаларға
5 мг немесе 10 мл шәрбат
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Цетиризин
(екінші буын)
таблеткалар, 10 мг 2 жастан асқан балаларға күніне 1 рет
0,25 мг/дене салмағының кг
 
Орташа алғанда, 10-15 күн бойына тәулігіне
1 рет
Хлорапирамин
(бірінші буын)
таблеткалар, 25 мг
инъекцияға арналған ерітінді
– 1,0 мл (20 мг)ампулалар
 
Балаларға емді 5 мг
(0,25 мл) мөлшерінен бастайды. Бұдан былай  мөлшерін арттыру көбіне жанама әсерлерінің туындауымен шектеледі.
1-12 айлық балаларға
— 5 мг (0,25
мл).
2-6 жастағы балаларға
— 10 мг (0,5 мл).
7-14 жастағы балаларға
— 10-20 мг (0,5-1
мл).
Тәуліктік мөлшері дене салмағының әр кг/2
мг-нан аспауы тиіс.
Балаларға: 1-
12 айлық — күніне 1/4
таблеткадан (6,25 мг) 2-3 рет (ұнтақталып  езілген түрінде балалар тағамымен бірге).
1-6 жасар — 1/4 таблеткадан  (8,3 мг) күніне 3 рет немесе 1/2
Таблеткадан күніне 2 рет. 6-14 жастағылар —  1/2 таблеткадан
(12,5 мг) күніне 2-3 рет.
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне
1-3 рет
 
Дифинилгидрамин
(бірінші буын)
20 мг; 30 мг және 50
мг бойынша ұнтақ және таблеткалар; инъекцияға арналған ерітінді
1% (ампулалар және шприц-
сықпа). 5
мг, 1 мг, 15 мг және 20
мг бойынша тығындәрілер (свеча).
Балаларға дифинилгидраминді аз мөлшерде тағайындайды: 1 жасқа дейін қабылдауға —
0,002-0,005 г,  2 жастан
5 жасқа дейін — 0,005-0,015г, 6 жастан 12 жасқа дейін — 0,015-0,03 г.
Дифинилгидраминді тығындәрілерді ішекті тазалау клизмасынан немесе өз бетінше тазалаудан кейін     күніне 1-2 рет тік ішекке ендіреді.
3 жасқа дейінгі балаларға құрамында
0,005г; 3 жастан 4 жасқа дейін — 0,01 г; 5 жастан 7 жасқа дейін — 0,015 г;
8-14 жас — 0,02 г димедрол бар тығындәрілерді тағайындайды.
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне
1-3 рет
 
Клемастин
(бірінші буын)
таблеткалар 1 мг, шәрбат, 2,0 мл ампулалар 1 жастан 3 жасқа дейінгі балаларға 2,0-2,5 мл шәрбаттан  күніне 2 рет;
3 жастан — 6 жас – күніне 5,0 мл (0,5 мг) 2 рет;
7 жастан асқан балаларға —  5,0-10,0 мл (0,5-1,0 мг) күніне 2 рет
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне
1-2 рет
 
Мебгидролин
(бірінші буын)
таблеткалар, драже 50 және 100 мг-нан Екі жасқа дейінгі балаларға күніне 50-100 мг-нан,
2 жастан 5 жасқа дейін  күніне 50-150 мг-нан,
5 жастан 10 жасқа дейін — 100-200 мг-нан
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне
1-3 рет
 
Хифенадин таблеткалар, 10 және 25 мг 3 жасқа дейінгі балаларға  5 мг-нан,
3-7 жас — 10-15 мг-нан күніне 2-3 рет
Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына тәулігіне
1-3 рет
 
Диметинден 4 мг-дық капсулалар, тамшылар (1 мл – 20
тамшы — 1 мг)
Балаларға тамшы түріндегі препаратты тағайындаған дұрысырақ. 3 жастан асқан балаларға тәулігіне 15-20 тамшыдан тағайындайды. 1 жастан 3 жасқа дейінгі сәбилерге — тәулігіне 10-15 тамшыдан 3 рет. Орташа алғанда, 7- 10 күн бойына күніне
1-3 рет
Сыртқы терапия
 
 

Сыртқа қолдануға арналған глюкокортикостероидттық препараттар(дәлелділік деңгейі А-В-С)  

Өте күшті (IV)

Клобетазол
пропионат
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының санына қарай күніне сыртынан 1-2 рет Таңдау препараттары.
ТГКС ұзақ және үзіліссіз қолдану емшектегі сәбилерде бүйрекүсті бездері қыртысының функциясын басып тастауы мүмкін. Емшектегі сәбилерде жөргектер бөгеуші (окклюзиондық) таңғыштар секілді әрекет етуі және кортикостероидтардың абсорбциясын ұлғайтуы мүмкін.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Күшті (III)
Бетаметазон валерианаты 0,1%  жақпамай, иісмай  Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Метилпреднизолон ацепонаты 0,05% жақпамай, иісмай,
эмульсия
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Мометазон фуроаты 0,1%  жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Гидрокортизон-17 бутираты 1,0% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Флютиказон пропионаты
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Бетаметазон дипропионаты
 
0,05% жақпамай, иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Десонид
 
0,1% иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
Предникарбат 0,25% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет
 
 
 
 
 
Бірқалыпты күшті (II)
Флуоцинол ацетониді 0,025% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Триамцинолон
ацетониді
0,1% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Аклометазон
дипропионаты
0,05% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Флуметазон пивалаты 0,02% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
 
 
 
 
 
Әлсіз (I)
Дексаметазон 0,025% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Преднизолон 0,25%, 0,5% иісмай, жақпамай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Гидрокортизон ацетаты 0,1%, 0,25%, 1,0% және
5,0% иісмай, жақпамай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Құрама
Бетаметазон
дипропионат +
гентамицин сульфаты +
клотримазол
1000 мг құрамында: бетаметазон
дипропионаты +
гентамицин сульфаты
(1 мг) + клотримазол
(10мг) бар үшкомпонентті жақпамай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет Қосарланған пиогенді, зеңді жұқпа қосылғанда қолданылады
Гидрокортизон +
натамицин + неомицин
1000 мг құрамында: гидрокортизон +
натамицин (10 мг) +
неомицин (3500 ЕД) бар үшкомпонентті жақпамай, иісмай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Бетаметазон +
гентамицин
1000 мг құрамында: бетаметазон (1мг)
+ гентамицин
сульфаты (1 мг) бар екікомпонентті жақпамай, иісмай
Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай күніне сыртынан 1-2 рет  
Кальциневрин баяулатқыштары Пимекролимус 1% иісмай Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай Күніне 1-2 рет
 
 
Цинк препараттары Белсендірілген пиритионцинкі
 
0,2%  иісмай, жақпамай, спрей Зақымдану ошақтарының саны мен ауқымына қарай Күніне 1-2 рет
 
 
             

 
Қосымша дәрілік заттар тізбесі (қолданылу мүмкіндігі 100%-дан төмен)

Фармакологиялық тобы Препараттың ХПА Шығару нысаны Мөлшерлеу Қолдану жиілігі Ескерту
Жүйелі терапия
Жүйелік глюкокортикостероидтар Преднизолон таблеткалар (1 және 5 мг), ампулалардағы ерітінді (25 және 30 мг) Мөлшері мен емнің ұзақтығын дәрігер көрсетімдер мен аурудың ауырлығына қарай әр пациентке жеке белгілейді.
Балалар үшін бастапқы мөлшері тәулігіне 4-6 қабылдайтын  1-2 мг/дене салмағының кг құрайды, демеуші терапия  — тәулігіне
300-600 мкг/кг.
Бірнеше күн бойы мөлшерді біртіндеп төмендетумен құрысудың өткірлігін жою үшін. күтілетін пайда мен бұл препараттарды қолдануды аз уақытқа дейін айтарлықтай шектейтін, мүмкін болатын жағымсыз әсерлерді қатар қоя  отырып негізделсін. Жүйелік ГКС сыртқы терапияның оң нәтиже бермеуі, шыдатпайтын қышыну кезінде, басқа дәрілермен тоқтатылмайтын  АД-тің кең таралған нысандарының ұзақ уақытқа созылған айқын өршуі жағдайында, сондай-ақ клиникалық ремиссиясыз өтіп жатқан, ауыр, жайылған АД-пен ауыратын науқастарға тағайындалады. АД кезінде жүйелік ГКС қолданылуын мұқият негіздеу қажет.
Метилпреднизолон таблеткалар (4 мг), ерітінді даярлауға арналған лиофилизат (1 құты – 250 мг) Мөлшері мен емнің ұзақтығын дәрігер көрсетімдер мен аурудың ауырлығына қарай әр пациентке жеке белгілейді.
Балаларға неғұрлым төмен мөлшерлері енгізілуі тиіс (бірақ кемінде 0.5 мг/кг/тәу), алайда, мөлшерді таңдауда, алдымен, жасы мен дене салмағы емес, пациенттің жай-күйінің ауырлығы мен терапияға реакциясы ескеріледі.
 
Бірнеше күн бойы мөлшерді біртіндеп төмендетумен құрысудың өткірлігін жою үшін. Күтілетін пайда мен бұл препараттарды қолдануды аз уақытқа дейін айтарлықтай шектейтін, мүмкін болатын жағымсыз әсерлерді қатар қоя  отырып негізделсін.  
Триамционолон таблеткалар (4 мг) Мөлшері мен емнің ұзақтығын дәрігер көрсетімдер мен аурудың ауырлығына қарай әр пациентке жеке белгілейді.
Бүйрекүсті бездері қыртысының жеткіліксіздігі кезінде жасөспірімдерге (12  жастан асқан)   —
4-12  мг/тәу бір рет (таңертең) немесе 2 реттік қабылдаумен (таңертең және түсте).
6 жастан 12 жасқа дейінгі балаларға бүйрекүсті бездері қыртысының жеткіліксіздігі кезінде –  0,117  мг/кг
Таңертең бір рет немесе 2 қабылдаумен,  басқа жағдайларда – 0,416-1,7
мг/кг.
Дене салмағы 25 кг дейінгі балаларға – 0,1-0,5
мг/кг/тәу 1  немесе бірнеше қабылдаумен.
Тәуліктік ең жоғары мөлшер — 12-14 мг.
Бірнеше күн бойы мөлшерді біртіндеп төмендетумен құрысудың өткірлігін жою үшін  
Шырлы жасушалар жарғақтарын тұрақтатқыштар Кетотифен таблеткалар (1 мг), шәрбат
(5 мл – 1 мг)
 2-3 жастағы балаларға — 1 мг, 2 рет/тәу;
6 айдан 3 жасқа дейін — 500
мкг 2 рет/тәу.
Орташа алғанда, 15-20 күн бойына тәулігіне 2 рет Аллергияға қарсы құрал. Әрекет ету тетігі шырлы жасушалар жарғақтарының тұрақтануымен және олардан гистаминниң, лейкотриендердің және басқа да биологиялық белсенді заттардың бөлініп шығуын азайтумен байланысты болады.
Иммуносупрессивтік дәрілер Циклоспорин
 
Құрамында 50 немесе 100 мг циклоспорин бар капсулалар Мөлшері мен емнің ұзақтығын дәрігер көрсетімдер мен аурудың ауырлығына қарай әр пациентке жеке белгілейді. Циклоспоринді күніне 2 рет ішкізу арқылы қабылдауға 2,5
мг/кг мөлшерінде тағайындайды
Циклоспоринді қабылдау иммунодепрессанттармен емдеуде жеткілікті тәжірибесі бар  дәрігерлермен ғана жүргізілуі тиіс.
Метотрексат ерітіндімен толтырылған шприцтер, ампулалар (10-30 мг),
таблеткалар (2,5 мг).
Тағайындау мөлшері мен режимі әр пациентке жеке таңдалады. Аптасына 10 мг мөлшерінен бастап, 12 апта ішінде біртіндеп аптасына 2,5 мг мөлшеріне дейін төмендетумен 3-5 апта бойына аптасына 1 рет  
Иммунды модуляторлар Левамизол таблеткалар, 50 — 150 мг 10-20 кг (3-6 жас) – 25-50 мг;
20-30 кг (6-10 жас) – 50-75 мг;
30-40 кг (10-14 жас) – 75-100 мг
4 күндік үзіліспен 3 күннен емдеу курсымен тәулігіне 1 рет  
  Интерферон – гамма құтыдағы 100 мкг (3 000 000 ME) препаратты қамтитын, инъекцияға арналған ерітінді. Денесінің бетінің ауданы 0,5 м2 асатын пациенттерге 50 мг/м2 дененің үстіңгі беті; 0,5 м2 кем болса — 1,5
мкг/ дене салмағының кг-на тағайындайды.
Аптасына тері астына 3 рет  
Уытсыздандырғыш дәрілер Натрий тиосульфаты
 
1, 10% ішке қабылдауға арналған ерітінді 5-15 мл Орташа алғанда, 10-15 күн бойына күніне 2-3 рет Десенсибилизациялаушы, қабынуға қарсы және уытқа қарсы әсерді қамтамасыз ету үшін
Гипосенсибилизациялаушы заттар Кальций
глюконаты
10% б/і және в/і ішіне құюға арналған ерітінді 5,0-10,0 мл,
таб. 500 мг.
 
1жасқа дейінгі балаларға күніне 2 рет 50-100 мг-нан,
2-4 жас — күніне  2 рет 500-1000 мг-нан, 5-9  жас — күніне  2 рет
1500 мг-нан,
10 жастан асқан — күніне  2 рет 2000 мг-нан.
10% ерітінді б/і: әр өмір жылына 1 мл, 10 мл-ден көп емес
 
 14 күн бойына күніне 2 рет.
 
 
 
Ерітінді, 10-12 күн бойына күніне 1 рет.
 
 
 
 
Сіңіргіштер (сорбенттер)
Белсендірілген көмір таблеткалар, 250 мг 10 кг дене салмағына 250 мг Орташа алғанда, 10 күн бойына күніне 1 рет Түрлі уыттар ды, аллергендерді ағзадан шығару үшін
 
 
Ішектің микробиологиялық теңгерімін (балансын) қалпына келтіруге жағдай жасайтын дәрілер
Лебенин ұнтағы
 
капсулалар, 280 мг
 
12 жасқа дейінгі балаларға
 
 
12 жастан асқандарға
Орташа алғанда, 15-21 күн бойына 1 капсуладан тәулігіне 3 рет
Орташа алғанда, 15-21 күн бойына 2 капсуладан тәулігіне 3 рет
Егер тері үдерісінің айқын көрінуі мен дисбактериоз арасындағы өзара байланыс анықталған жағдайда.
Буларди сахаромицеттері капсулалар, 250 мг 12 жасқа дейінгі балаларға
 
 
12 жастан асқандарға
Орташа алғанда, 7-10 күн бойына 1 капсуладан тәулігіне 2 рет
Орташа алғанда, 7-10 күн бойына 1-2 капсуладан тәулігіне 2 рет
 
 
Дәрумендер Аскорбин қышқылы Ампулалар, таблеткалар 5% — 2,0 мл
50 мг
Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет 10-15 күн,
күніне 3 рет 10-15 күн
Ағзаға көпжақты әсер береді, қышқылдық-қалпына келтірушілік үдерістерді жақсартады және иммундық жүйені қалыптандыруға жағдай жасайды.
Пиридоксин Ампулалар 5% — 1,0 мл Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет 10-15 күн  
Тиамин Ампулалар 5% — 1,0 мл Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет 10-15 күн  
Цианокоболамин Ампулалар 500 мкг 1,0 мл Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет 10-15 күн  
Ретинол Капсулалар 100 000 МЕ,
33 000 МЕ
Жасы мен дене салмағына қарай күніне 3 рет 10-15 күн  
Токоферол Капсулалар 100мг, 200мг, 400мг Жасы мен дене салмағына қарай күніне 3 рет 10-15 күн  
Фолий қышқылы Таблеткалар 1 мг, 5 мг
 
Жасы мен дене салмағына қарай күніне 3 рет 10 күн  
Цианокобаламин Ампулалар 200 мкг/мл,
500 мкг/мл
Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет 10 күн  
Калий және магний тапшылығын толықтыратын препараттар Орот қышқылы Таблеткалар 0,5 Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 3 рет Гормондық терапияның бүкіл курсына, жанама әсерлерді (калий тапшылығын) төмендету үшін
Калий магний аспарагинаты Таблеткалар   Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет  
Калий магний аспартаты Таблеткалар 175 мг Жасы мен дене салмағына қарай тәулігіне 1 рет  
 
 
 
Бактерияға қарсы дәрілер
Доксициклин
 
капсулалар, таблеткалар
100 мг
 
100 мг Жасы мен дене салмағына қарай 7 күн бойына күніне екі рет Қосарланған жұқпа қосылғанда
Джозамицин Таблеткалар 500, 1000 мг 500 мг Жасы мен дене салмағына қарай 7 күн бойына күніне үш рет  
Цефтриаксон Таблетка ерітіндісі 250, 500 мг 250, 500 мг  Жасы мен дене салмағына қарай 7 күн бойына күніне ішкізу арқылы 1 рет  
Цефтриаксон в/і және б/і енгізу үшін ерітінді даярлауға арналған ұнтақ
1000 мг
1000 мг
 
б/і, жасы мен дене салмағына қарай 5 күн бойына күніне 1 рет  
Кандидозға қарсы дәрілер Флуконазол капсулалар
50, 100, 150 мг
50, 100, 150 мг  Жасы мен дене салмағына байланысты емдеудің  түрлі сызбанұсқалары Қосарланған жұқпа қосылғанда
Сыртқы терапия
Сыртқа қолдануға арналған ерітінділер Нитрофурал Ерітінді даярлауға арналған таблеткалар 20 мг.
Еселей араластыру (1:5000)
 
Зақымдану ошақтарының саны мен аумағына қарай 1-3 күн ішінде 1-3 рет белсенді қан кернеуімен (гиперемия), ісікпен, көпіршіктенумен, айқын суланумен, эрозия туындауымен терінің тарапынан жіті қабынушылық реакция болған кезінде.
                 

 
Жедел кезек күттірмейтін көмек кезеңінде көрсетілетін дәрі-дәрмектік ем: жүргізілмейді.
 

Емдеудің басқа түрлері:Емдеудің амбулаториялық деңгейде көрсетілетін басқа түрлері : • кеңжолақты фототерапия UVA+UVB (290-400 нм)

• таржолақты фототерапия UVB (311-313 нм)
• UVA-1 (340-400 нм).
 
Емдеудің стационарлық деңгейде көрсетілетін басқа түрлері: жоқ.
 
Емдеудің жедел кезек күттірмейтін көмек кезеңінде көрсетілетін басқа түрлері: жоқ.
 
Хирургиялық араласу: жүргізілмейді.
Амбулаториялық жағдайда көрсетілетін хирургиялық араласу: жоқ.
Стационар жағдайында көрсетілетін хирургиялық араласу: жоқ.
 

Әрі қарай бақылау -Тұрғылықты жері бойынша дерматологта диспансерлік есепке қою.

-Ілеспелі патология болған кезінде педиатрға, невропатологқа, аллергологқа/иммунологқа, оториноларингологқа, гастроэнтерологқа, психотерапевтке қаралу және емделу.
 

Ем тиімділігінің және диагностикалау мен емдеу әдістері қауіпсіздігінің индикаторлары: -қышудың азаюы немесе жоғалуы;

-ұйқының қалыпқа түсуі;
-терідегі бөртпелердің кетуі.
  Профилактика

Профилактикалық іс-шаралар :  

Алғашқы профилактика. Туыларалды (антенаталды) профилактика:

-Жүктілікті жоспарлау;

-Антигендік жүктемені азайту

жүкті әйелдер токсикозы,

жүкті әйелдің көлемді дәрі-дәрмектік терапиясы,

оған кәсіптік аллергендердің әсері,

біржақты көмірсулы тамақтану,                 

нағыз (облигатты) тағамдық аллергендерді теріс пайдалану және т.б.

Туылғаннан кейінгі (постнатальді) профилактика:

-Емшекпен емізуді қолдау;

-Жасанды жолмен ерте тамақтандырудан қашу;

-Шамадан тыс дәрі-дәрмектік терапиядан қашу;

-Емізетін ананың гипоаллергендік емдәмін сақтау;

-Атопиялық дерматит жөніндегі қауіп факторы болғанда – нәрестенің терісіне дұрыс күтім жасау, асқазан-ішек жолдарының қызметіп қалыптандыру.

Салдарлы профилактика -Ілеспелі патологияның уақтылы терапиясы;

-Иммунитетті көтеру мақсатымен созылмалы жұқпаның (инфекция) ошақтарын санациялау;

-Балалардағы белгілі бір физикалық факторлардан туындаған атопиялық дерматиттің өршуін профилактикалау үшін, науқастар өршу себебінің әсерінен қашуы керек:

-Суықтан шығатын есекжемнің өршу кезеңінде көшеде жүру уақытын шектеу;

-Ультракүлгін сәулелердің тікелей әсер етуінен, ашық киім киюден қашу; жоғары инсоляциялы аймақтарда демалудан бас тарту, күннен қорғайтын құралдарды пайдалану;

-Анықталған және күдікті аллергендермен немесе ирританттармен байланысты үзу;

-Тағамдық күнделік жүргізу;

-Денсаулық мектебінде атопиялық дерматит жөнінде оқыту.

Ақпарат Пайдаланған әдебиеттің тізбесі

  1. Протоколы заседаний Экспертной комиссии по вопросам развития здравоохранения МЗ РК, 2014
    1. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 1) Скрипкин Ю.К., Мордовцев В.Н. Кожные и венерические болезни (рук. для врачей) 2 — том; Москва, «Медицина». — 1999. — 23 с. 2) Guidelines for Treatment of Atopic Eczema (Atopic Dermatitis). Ring J, Alomar A, Bieber T, Deleuran M, Fink-Wagner A, Gelmetti C, Gieler U, Lipozencic J, Luger T, Oranje AP, Schafer T, Schwennesen T, Seidenari S, Simon D, Stander S, Stingl G, Szalai S, Szepietowski JC, Taieb A, Werfel T, Wollenberg A, Darsow U. // For the European Dermatology Forum (EDF), and the European Academy of Dermato-Venereology (EADV), and European Federation of Allergy (EFA), and the European Society of Pediatric Dermatology (ESPD). UD/JR, 26.04.2011. 3) Клинические рекомендации. Дерматовенерология. // Под ред. А.Кубановой.- М.: ДЭКС-Пресс.- 2007.- С.21-35. 4) Management of atopic eczema in primary care. A national clinical guideline.SIGN — с.-34.- 2011. 5) Guidelines of care for the management of atopic dermatitis Section 2. Management and treatment of atopic dermatitis with topical therapies // J. Am Academy dermatology. – p.-132. – 2014. 6) Kang K., Stevens S.R. Pathophysiology of atopic dermatitis // Clin.Dermatol. -2003.- 21(2).Р.116-121. 7) Cox H.E., Moffatt M.F., Faux J.A., et al. Association of atopic dermatitis to the beta subunit of the high affinity immunoglobulin E receptor // Br. J.Dermatol.-1998.-138.- Р. 182-87. 8) Antihistamines in the treatment of dermatitis. Herman SM, Vender RB. J. Cutan Med Surg. 2003 Nov-Dec; 7(6):467-73. 9) Ketotifen in the treatment of atopic dermatitis. Results of a double blind study. Falk ES. Riv Eur Sci Med Farmacol. 1993 Mar-Apr;15 (2):63-6. 10) Lee S.E., Choi Y., Kim S.E., Noh E.B., Kim S.C. Differential effects of topical corticosteroid and calcineurin inhibitor on the epidermal tight junction // Exp.Dermatol.- 2013.-22.- Р.59-61. 11) Reduction of relapses of atopic dermatitis with methylprednisolone aceponatecream twice weekly in addition to maintenance treatment with emollient: a multicentre, randomized, double-blind, controlled study. Peserico A, Städtler G, Sebastian M, Fernandez RS, Vick K, Bieber T. // Br J Dermatol. 2008 Apr;158(4):801-7. Epub 2008 Feb 16. 12) Wallenberg A., Bieber T., Proactive therapy of atopic dermatitis – an emerging concept //Aiiergy.- 2009.-64.- Р.276-278. 13) Holm L., Bengtsson A., van Hage-Hamsten M., Ohman S., Scheynius A. Effectiveness of occlusive bedding in the treatment of atopic dermatitis-a placebo-controlled trial of 12 months’ duration //Allergy.-2001.- 56.- Р. 152-158. 14) Kapp A., Papp K., Bingham A., et al. Long-term management of atopic dermatitis in infants with topical pimecrolimus, a non-steroid anti-inflammatory drug //J.AllprgyClin.Immunol.-2002.- 110.- Р. 277-284. 15) Nilsson E.J., Henning C.G., Magnusson J. Topical corticosteroids and Staphylococcus aureusin atopic dermatitis //J. Am. Acad.Dermatol.-1992.-27.-Р.29-34. 16) Fluocinolone acetonide 0,01% in peanut oil: therapy for childhood atopic dermatitis, even in patients who are peanut sensitive. Paller AS, Nimmagadda S, Schachner L, Mallory SB, Kahn T, Willis I, Eichenfield LF. // J Am Acad Dermatol. 2003 Apr;48(4):569-77. 17) Azone enhances clinical effectiveness of an optimized formulation of triamcinolone acetonide in atopic dermatitis. Cato A, Swinehart JM, Griffin EI, Sutton L, Kaplan AS. // Int J Dermatol. 2001 Mar;40(3):232-6. 18) Фассахов Р.С. и др. Эффективность и безопасность активированного цинк пиритиона (скин-кап) в лечении атопического дерматита у детей (результаты Российского многоцентрового исследования) // Вестн. пед. фарм. и нутрициологии, 2006;3:28-31. 19) Reynolds N.J., Franklin V., Gray J.C., Diffey B.L., Farr P.M. Narrowband ultraviolet В and broad-band ultraviolet A phototherapy in adult atopic eczema: a randomised controlled trial //Lancet.-2001.- 357.- Р. 2012-2016. 20) Лечение кожных и венерических болезней: И.М. Романенко, В.В. Кучага, С.Л. Афонин — Мединформ агентство 2006. Т.2-885 с. 21) Терапевтический справочник по дерматологии и аллергологии: П. Альтмайер – изд. Дом. ГЭОТАР-МЕД, 2003 год, 1246 с. 22) Harding C.R., Watkinson A., Rawlings A.V., Scott I.R. Dry skin, moisturization and corneodesmolysis // Int. J.Cosmet. Sci.- 2000.-22.- Р.21-52. 23) Knor T., Meholjic-Fetahovic A., Mehmedagic A. Stratum corneum hydration and skin surface pH in patients with atopic dermatitis //ActaDermatovenerol. Croat.-2011.-19.- Р.242-247. 24)Rawlings A.V. Trends in stratum corneum research and the management of dry skin conditions // Int.J.Cosmet.Sci.- 2003.-25.- Р.63-95. 25) Hara J., Higuchi K., Okamoto R., Kawashima M., Imokawa G. High-expression of sphingomyelindeacylase is an important determinant of ceramide deficiency leading to barrier disruption in atopic dermatitis //J. Invest.Dermatol.- 2000.-115.-Р.406-413.

Ақпарат

Хаттаманы әзірлеушілердің біліктілік деректері көрсетілген тізім: 1) Батпенова Г.Р. м.ғ.д., профессор, ҚР ДСӘДМ бас штаттан тыс дерматовенерологы, «Астана медицина университеті» АҚ, дерматовенерология кафедрасының меңгерушісі;

2) Котлярова Т.В. – м.ғ.д., «Астана медицина университеті» АҚ, дерматовенерология кафедрасының доценті;

3)Жетпісбаева З.С. – м.ғ.к., «Астана медицина университеті» АҚ, дерматовенерология кафедрасының доценті;

4) Баев А.И. – м.ғ.к., «ҚазТВҒЗИ» РМК, аға ғылыми қызметкер;

5) Ахмадияр Н.С. – м.ғ.д., «АБҰҒО» АҚ, клиникалық фармаколог.

Мүдделер қақтығысының жоқтығын көрсету: жоқ.  

Рецензент: Иіспаева Ж.Б., м.ғ.д., «С.Д.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» ШЖҚ РМК, профессор, аллергология модулінің меңгерушісі.

Қазықтаулы файлдар Мобильное приложение «Doctor.kz»

Ищете врача или клинику? «Doctor.kz» поможет!

Бесплатное мобильное приложение «Doctor.kz» поможет вам найти: где принимает нужный врач, где пройти обследование, где сдать анализы, где купить лекарства. Самая полная база клиник, специалистов и аптек по всем городам Казахстана.

Запишитесь на прием через приложение! Быстро и удобно в любое время дня.

Скачать: Google Play Market | AppStore

Назар аударыңыз! Если вы не являетесь медицинским специалистом:

  • Занимаясь самолечением, вы можете нанести непоправимый вред своему здоровью.  
  • Информация, размещенная на сайте MedElement, не может и не должна заменять очную консультацию врача. Обязательно обращайтесь в медицинские учреждения при наличии каких-либо заболеваний или беспокоящих вас симптомов.  
  • Выбор лекарственных средств и их дозировки, должен быть оговорен со специалистом. Только врач может назначить нужное лекарство и его дозировку с учетом заболевания и состояния организма больного.  
  • Сайт MedElement является исключительно информационно-справочным ресурсом. Информация, размещенная на данном сайте, не должна использоваться для самовольного изменения предписаний врача.  
  • Редакция MedElement не несет ответственности за какой-либо ущерб здоровью или материальный ущерб, возникший в результате использования данного сайта.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *